former: The Letter of Social Sciences دانشگاه تهران مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق) 1010-2809 دانشگاه تهران 179 10.22059/jsr.2021.81415 علمی وپزوهشی مارسل موس و سنت دورکیمی: همبستگی اجتماعی و نقد فایده‌گرایی، فاشیسم و بلشویسم شریعتی مزینانی سارا استادیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران ذاکری علیرضا دانشجوی دکترای جامعه‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس رضایی محمد عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس 19 02 2021 27 2 9 34 23 03 2018 17 08 2018 Copyright © 2021, دانشگاه تهران. 2021 https://jsr.ut.ac.ir/article_81415.html

دورکیم و سنت دورکیمی در علوم اجتماعی ایران، تاکنون تحت سیطره هژمونی جامعه‌شناسی پارسونزی خوانده شده‌اند و تصویری محافظه‌کار و مدافع نظم موجود از آنها شکل گرفته است. این مسئله سبب شده تا نقدهای مهم این سنت فکری بر اشکال مختلف نظم موجود زمان خود یعنی فایده‌گرایی و اقتصاد بازار آزاد از یکسو و فاشیسم و بلشویسم از سوی دیگر در علوم اجتماعی ایران چندان محل توجه قرار نگیرد. این در حالی است که جامعه ما از یکسو برای نزدیک به سه دهه تحت تأثیر سیاست‌های بازار آزادی بوده و از سوی دیگر به واسطه فقدان تشکل‌های اجتماعی قدرتمند، همواره در معرض خطرات جامعه توده‌ای قرار داشته است. معرفی مارسل موس، خواهرزاده، شاگرد، جانشین و ادامه‌دهنده سنت دورکیم به علوم اجتماعی ایران با محور قرار دادن دو متن مهم او رساله هدیه و «ارزیابی جامعه‌شناسانه بلشویسم» که در بردارنده نقدهای موس بر فایده‌گرایان اقتصادی، فاشیست‌ها و تجربه بلشویسم است، گامی در جهت ترسیم چشم‌انداز دورکیمی دیگر است. دورکیمی رادیکال، که به نظر می‌رسد امروز بیشتر به کار تحلیل شرایط اجتماعی ایران خواهد آمد.

 مارسل موس امیل دورکیم همبستگی اجتماعی سوسیالیسم انجمن‌های حرفه‌ای سندیکا - اسمیت، ادام (1357) ثروت ملل، ترجمه سیروس ابراهیم‌زاده، تهران: انتشارات پیام - اشرف، احمد (1347) «فونکسیونالیسم»، مجلۀ مطالعات اجتماعی، دورۀ قدیم، شمارۀ 1 - دورکیم، امیل (1381) درباره تقسیم کار اجتماعی، ترجمه باقر پرهام، تهران: نشر مرکز - دورکیم، امیل (1391) درس‌های جامعه‌شناسی: فیزیک اخلاقیات و حقوق، ترجمه سید جمال‌الدین موسوی، تهران: نشر نی - معلوف، امین (1389) هویت‌های مرگبار، ترجمۀ عبدالحسین نیک‌گهر، تهران: نشر نی - موس، مارسل (1394) رساله پیشکش، ترجمه لیلا اردبیلی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی - موس، مارسل (1397) نظریۀ عمومی جادو، ترجمۀ حسین ترکمن نژاد، تهران: مرکز - Durkheim, Émile & Mauss, Marcel (1903), ‘‘De quelques formes primitives de classification. Contribution à l’étude des représentations collectives’’, Année sociologique, vol. 6, pp. 1 à 72. - Durkheim, Emile (2009) Socialism and Saint Simon, translated by Charlotte Sattler, Routledge: London. - Fournier, Marcel (2006) Marcel Mauss: A Biography, Translated by Jane Marie Todd, Prinston university press.  - Giddens, Anthony (1972) ‘‘Four myths in the history of social thought’’, Economy and Society, 1: 4, 357-385. - Hubert, Henri & Mauss, Marcel (1899) “Essai sur la nature et la fonction du sacrifice,” Année Sociologique 2, repr. in Mauss, Marcel (1968) Oeuvres, Vol. 1, Paris : Editions de Minuit. - Hubert, Henri & Mauss, Marcel (1904) “Esquisse d’une théorie générale de la magie,” Année Sociologique, 7, repr. in Mauss, Marcel (1966) Sociologie et anthropologie, 3rd ed, Paris: PUF. - Hubert, Henri & Mauss, Marcel (1906) “Introduction à l’analyse de quelques phénomènes religieux,” Revue de l’Histoire des Religions, 58 : 163-203. - Mauss, Marcel (1919) La prière, vol. 1, Les origines, repr. in Mauss, Marcel (1968) Oeuvres, vol. 1 (Paris: Editions de Minuit, vols. 2 and 3 (1969)). - Mauss, Marcel (1920) ‘‘La nation’’, l’Année sociologique, Troisième série, 1953-1954, pp. 7 à 68. - Mauss, Marcel (1992) The sociological Assessment Of Bolsheviks, in Gane, Mike (1992) Radical sociology of Durkheim and Mauss, London: Taylor. - Mauss, Marcel (1997) ‘‘Gift-Gift’’, in Schrift, Alan (1997) the logic of the gift: toward an ethic of generosity, NewYork: Routledge.  - Mauss, Marcel (1997) Ecrits politiques, textes présentés par Marcel Fournier, Paris: Frayard. - Tiryakian, Edward (2016) For Durkheim, Essays in Historical and Cultural Sociology, London: Routdlege. - Traverso, Enzo (2019) The New Faces of Fascism, Populism and the Far Right, London: Verso._||_
former: The Letter of Social Sciences دانشگاه تهران مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق) 1010-2809 دانشگاه تهران 179 10.22059/jsr.2021.81416 علمی وپزوهشی جنبش خزینه اقدامات بهداشتی برای اصلاح وضع حمام‌ها و مقاومت‌های مردمی سپهری آزاد سولماز دانش‌آموخته مطالعات فرهنگی دانشگاه علم و فرهنگ تهران 19 02 2021 27 2 35 59 14 12 2020 01 03 2021 Copyright © 2021, دانشگاه تهران. 2021 https://jsr.ut.ac.ir/article_81416.html

پس از قرن‌ها استفاده از حمام عمومی، ناگهان خزینه منشأ آلودگی و شیوع بیماری شناخته شد و می‌بایست جایش را به‌دوش می‌داد و «حمام عمومی» به «حمام انفرادی» بدل می‌شد. هم‌گام با اعمال شیوه‌های انضباطی نهادهای قانونی، مفهومی متفاوت از حفظ‌الصحه در جامعه شکل گرفت، آلودگی معابر، آب‌راه‌ها، اهمیت بهداشت عمومی و ضرورت پیشگیری موضوع سخن‌ها شد، میکروب را بلایی خانمان‌سوز نامیدند و آلودگی صورتی مرئی یافت. «اصلاح وضع حمام» (۱۳۴۹ ـ ۱۳۱۸) که ابتدا راهی کج‌دارومریز می‌پیمود، در شهریور ۱۳۳۶ با اخطار وزیرکشور، صورتی جدی‌تر یافت و نهادهای قانونی در برابر مقاومت گرمابه‌دارها، مردم و روحانیت، شیوه‌های انضباطی سخت‌گیرانه‌تری برای نظارت و کنترل درپیش‌گرفتند. دوگانۀ آلوده/بهداشتی به دوگانۀ نجس/پاک بدل شد و نگاه به‌بیماری، عامل بیماری‌زا و سلامتی تغییر کرد. این پژوهش بر مبنای روش تحلیل اسنادی و با بینشی تبارشناسانه می‌کوشد رخداد تغییر خزینه به دوش و تحولات ناشی از آن را در بستر تاریخی زمان خودش بررسی کند و با استفاده از اسناد و بازسازی جامعۀ آن‌روز به‌شناسایی رخدادها، عوامل و نیروهای هم‌آیندی بپردازد که هم‌زمانی‌شان در بزنگاه تاریخیِ ضرورت و تصادف به تغییر و ساخت جامعه‌ای نو انجامید.

 خزینه حمام عمومی حفظ‌الصحه مقاومت بهداشت سنتی بهداشت مدرن آلودگی آب پولاک، یاکوب ادوارد (۱۳۶۱)سفرنامهپولاکایرانوایرانیان، ترجمۀ کیکاووس جهانداری، تهران: خوارزمی. تاورنیه، ژان‌باتیست (۱۳۳۶).سفرنامهتاورنیه، ترجمۀ ابوتراب نوری، تصحیح دکتر حمید ارباب‌شیرانی، تهران: کتابخانۀ سنایی. حیدری، آرش (۱۳۹۵) تبارشناسی استبداد ایرانی از منظر تاریخ فرهنگی از ابتدای عصر ناصری تا برآمدن رضاشاه (رسالۀ دکتری)، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه علامه‌طباطبایی، تهران، ایران. دروویل، گاسپار (۱۳۳۷)سفرنامۀدروویل، ترجمۀ جواد محیی، تهران: بنگاه مطبوعاتی‌گوتنبرگ. راوندی، مرتضی (۱۳۶۴) تاریخاجتماعیایرانحیاتاقتصادیمردمایرانازآغازتاامروز، جلد ۵، تهران: ناشرمؤلف. روزنامۀاختر. از سال اول شمارۀ ۱ (ژانویۀ ۱۸۷۶) تا سال دوم شمارۀ ۳۶ (مارس ۱۸۷۶) روزنامۀفرهنگاصفهان، ۲۶ صفر ۱۲۹8. ش ۸۳، ص ۲. سبزواری، حاج‌ملااسماعیل (۱۳۵۲) کتابملائکه، تصحیح محمدباقر بهبودی، تهران: کتاب‌فروشی اسلامیه. سرنا، کارلا (۱۳۶۲) آدم‌هاوآیین‌هادرایران، ترجمۀ علی‌اصغر سیدی، تهران: زوار. سندهای 1 تا 33 در متن، در سند ۲۹۰۸۶/۲۹۳ در آرشیو ملی ایران. تعطیلی خزانه‌های گرمابه‌های شهر مشهد، ۸-۱۳۳۵، شامل 315 برگ، مکاتبات درخصوص بستن خزانه‌های گرمابه‌های شهر مشهد. سند ۲۹۰۸۶/۲۹۳، آرشیو ملی ایران. تعطیلی خزانه‌های گرمابه‌های شهر مشهد، ۸-۱۳۳۵، شامل 315 برگ، مکاتبات درخصوص بستن خزانه‌های گرمابه‌های شهر مشهد. سند ۳۹۱۴۹/۱، آرشیو ملی ایران، بخشنامۀ وزارت کشور به شهرداری‌ها، ۱۶/۶/۱۳۳۷. سند ۱۶۳۲/۲۹۳/۹۸، آرشیو ملی ایران، بخشنامۀ فرمانداری به شهرداری، 9/11/1336. سند 43381/240، آرشیو ملی ایران، بخشنامۀ وزارت‌مالیه در خصوص استعمال لغت بهداشت به جای حفظ‌الصحه و ادارۀ بهداری به جای ادارۀ صحیه، شامل 15 برگ. شاردن، ژان (۱۳۷۲) سفرنامۀشاردن، ۵ جلد،ترجمۀ اقبال یغمایی، تهران: توس. شاملو، احمد (۱۳۷۹)کتابکوچه، جلد ۶، تهران: مازیار. شاملو، احمد (۱۳81)کتابکوچه، جلد 11، تهران: مازیار. شریعتی، علی (۱۳۵۰) فاطمهفاطمهاست، تهران: حسینیۀ ارشاد. شهری، جعفر (۱۳۵۷)شکرتلخ، تهران: امیرکبیر. کرزن، جرج. ن (۱۳۴۹)ایرانوقضیهایران، ترجمۀ غلامعلی وحیدمازندرانی، تهران: علمی‌وفرهنگی. محمدبن عمر رازی (۱۳۴۳) خوابگزاری، تصحیح و مقدمۀ ایرج افشار، [تهران]: بنیاد فرهنگ ایران. مستوفی، عبدالله (۱۳۴۳) شرحزندگانیمن، ۳ جلد، تهران: زوار. هدایت، صادق (۱۳۴۲)نیرنگستان، چاپ سوم، تهران: امیرکبیر._||_
former: The Letter of Social Sciences دانشگاه تهران مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق) 1010-2809 دانشگاه تهران 179 10.22059/jsr.2021.81418 علمی وپزوهشی رویکرد علم بومی و جهانی در ایران و ضرورت تعامل بین آن‌ها موسوی یعقوب دانشیار جامعه شناسی دانشگاه الزهراء 19 02 2021 27 2 61 79 19 09 2019 05 07 2020 Copyright © 2021, دانشگاه تهران. 2021 https://jsr.ut.ac.ir/article_81418.html

در حال حاضر ساختار و سازمان علم در کشور بیش از هر زمان دیگر با تداوم چالش مهم دو رویکرد عمده علم بومی و علم جهانی روبرو است. طرح و بررسی کلامی این موضوع به گذشته‌های بسیار دور از جمله در کار مولفان اخوان‌الصفا در قرن پنجم هجری در جهان اسلام و با شرح مبسوط جفرافیای دانش در مقدمه کتاب رسائل آن‌ها مربوط می‌شود. بنا به دلایل مختلف این موضوع طی قرن‌ها هیچ‌گاه در کانون بررسی‌های فلسفی و کلامی مورد توجه نبوده است. تحقیق پیرامون جوانب مختلف علم در ایران از منظر معرفت‌شناختی و جامعه‌شناختی تقریباً به سال‌های قبل از انقلاب باز می‌گردد. طی دهه‌های اخیر عوامل متعددی سبب تقویت تمایل به تأسیس و توسعه علم بومی و تشدید چالش‌های آن در استفاده از علم جهانی را موجب شده است. عدم توسعه پایدار علم در کشور، بحران در نظام کارایی آن، عدم کفایت سیاست‌ورزی علم نوین در کاهش معظلات ملی، تردید در قبال تمربخشی نظریه‌های علمی مدرن در قبال ساختار پیچیده اجتماعی و فرهنگی کشور و نیز آمیختگی مقاومت فرهنگی همراه با خرده‌فرهنگ‌های متعارض با بنیادهای دانش نوین، زمینه رویش و پذیرش انگاره‌های علم بومی یا بومی‌شدن علم را موجب شده است. در حالی که ویژگی شناخته شده علم چه در دنیای باستان و چه در ازمنه جدید همانا فرامکانی و فرازمانی ماهیت علم است و یا به عبارت دیگر گفته می‌شود ساحت علم در ادراک و تفسیر آن از یک مقیاس جهانی پیروی می‌کند. در این رویکرد علوم عاری از هر نوع تعین مکانی قابلیت تولید، پذیرش، انتشار و کاربرد را در جغرافیای جهان پیدا می‌کنند. موضوعی که در این مقاله بدان پرداخته می‌شود بررسی به شیوه‌ای تحلیلی و نقادانه از جنبه‌ها و جهت‌های هر یک از رویکردهای فوق در یک فرایند معرفت‌شناسانه است. به عبارت دیگر هدف از تولید این نوشتار نقد و بررسی جنبه‌های متعارض این دو وجه از علم و تدقیق راهبردهایی ممکن جهت برساخت نوین از معرفت‌شناسی بومی در تعاطی و تعامل با ساحت علم جهانی است.

 علم بومی علم جهانی دوگانگی معرفت‌شناختی تعامل پایدار معرفتی علم و توسعه -        العطاس، سید نقیب (1374)، «اسلام و دنیوی‌گری»، ترجمه احد آرام، تهران، موسسه مطالعات اسلامی دانشگاه تهران. -        باقری، خسرو (1386)، «علم بومی: قابلیت‌ها و تنگناها»، مقالات علم بومی، علم جهانی: امکان یا امتناع؟، تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی تربیت معلم. -        برزگر، ابراهیم (1389)، «چیستی علم انسانی بومی»، دوماه‌نامه داخلی فارابی، شماره 14، فرودین و اردیبهشت. -        پیر زبید، کریم (1384)، هوسرل و بحران علم اروپایی، نشریه فرهنگ و هنر «زیبا شناخت»، تهران. -        توکل، محمد (1389)، جامعه‌شناسی علم، انتشارات جامعه‌شناسان، تهران. -        ریتزر، جرج (1378)، نظریه‌های جامعه‌شناسی در دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاثی، انتشارات علمی. -        داوری اردکانی، رضا (1383)، در باره علم، چاپ مرمس، تهران. -        فراستخواه، مقصود (1386)، «مقایسه سه گذرگاه معرفتی درباره «دانش بومی» در ایران با تاکید بر تحولات مفهومی، ساختی و کارکردی علم»، مجموعه مقالات علم بومی، علم جهانی: امکان یا امتناع؟، تهران، انتشارات جهاد دانشگاهی تربیت معلم. -        فروند ژولین (1393)، ترجمه علی‌محمد کاردان، چاپ دوم، مرکز نشر دانشگاهی. -        فی، برایان (1394)، فلسفه علوم اجتماعی با نگرش چند فرهنگی، ترجمه خشایار دیهیمی، انتشارات طرح نو چاپ پنجم. -        فوکو، میشل (1388)، دیرینه‌شناسی دانش: ترجمه عبدالقادر سوری، انتشارات کویر. -        علی‌زاده عبدالرضا؛ اژدری‌زاد، حسین؛ کافی، مجید (1383)، جامعه‌شناسی معرفت، انتشارات موسسه پژوهشی حوزه و دانشگاه. -        قانعی‌راد، محمد امین (1389)، «علوم اجتماعی مستقل/ دگرواره و عینیت چندگانه»، مجموعه مقالات علم بومی، علم جهانی: امکان یا امتناع؟، تهران، انتشارات جهاد دانشگاهی تربیت خوارزمی. -        سیدمن، استیون (1386)، کشاکش آراء در جامعه‌شناسی، نشر نی. -        حقیقی، شاهرخ (1395)، گذر از مدرنیته، انتشارات آگه. -        کوهن، تامسن (1369)، ساختار انقلاب علمی، ترجمه احمد آرام، انتشارات سروش. -        منصوری، رضا (1386)، «دانش بومی شاید، علم بومی خیر»، مجموعه مقالات علم بومی، علم جهانی: امکان یا امتناع؟، تهران، اتشارات جهاد دانشگاهی تربیت معلم. -        مولکی، مایکل (1376)، علم و جامعه‌شناسی معرفت، نشر نی. -        موسوی، یعقوب (1386)، «ساختار علم در چالش میان جهانشمولی، بوم‌‌گرایی و محلی‌‌گرایی»، مجموعه مقالات علم بومی، علم جهانی: امکان یا امتناع؟، تهران، انتشارات جهاد دانشگاهی تربیت معلم -        موسوی، یعقوب؛ رحیمی، مریم (1389)، فقر نظریه‌پردازی در جامعه‌شناسی: پیشنهاد مدلی تحلیلی برای تبیین وضعیت رشد جامعه‌شناسی در ایران، مجله مسائل اجتماعی ایران (دو فصلنامه). -        مؤمنی، فرشاد (1386) «ایران و چالش‌های مواجهه با علم بومی و علم جهانی»، مجموعه مقالات علم بومی، علم جهانی: امکان یا امتناع؟، تهران، اتشارات جهاد دانشگاهی تربیت معلم. -        مهدوی آزاد بنی، رمضان (1391)، علم‌زدگی و بحران در علوم انسانی، مجله مطالعات معرفتی در دانشگاه اسلامی، سال شانزدهم، شماره 1. -        نصر، سید حسین (1376)، «نیاز به علم مقدس»، ترجمه حسن میانداری، قم، موسسه فرهنگی طه. -        هوسرل ادموند (1388)، بحران علوم اروپایی و پدیدارشناسی استعلایی، ترجمه عباس جمالی، انتشارات گام نو. منابع انگیسی: -         Alatas, s. f. (2001), “The Study of the Social Science in Developing Societies: To ward an Conceptualization of Relevance” Current Sociology, Vol: 49, issue: 2. -         Alatas, S. H. (1972), “The Captive Mind in Development Studies”, International Social Science Journal, Vol: 34, Issue: 1. -         Antweiler, C. (1998), “Local Kowledge and Local Knowing” Anthropos. Vol: 93. -         Merton,R,K (1975), “The Sociology of Science”, Theotical Investigation, University of Chicago Press. -         Visavanathan, Shive (2006), “Alternative Science”, Theory, Cultur&Society, Vol: 23. Issue: 2-3. -         Zembylass, M. (2002). The Global and Local and the sciences; Science Education, Vol 24._||_
former: The Letter of Social Sciences دانشگاه تهران مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق) 1010-2809 دانشگاه تهران 179 10.22059/jsr.2021.81419 علمی وپزوهشی بودجه‌ریزی دولتی و بازاری‌سازی آموزش عالی (مطالعه موردی: دانشگاه شیراز) اکبری علی دانشجوی دکتری جامعه شناسی اقتصادی دانشگاه شیراز 19 02 2021 27 2 81 110 18 04 2020 17 12 2020 Copyright © 2021, دانشگاه تهران. 2021 https://jsr.ut.ac.ir/article_81419.html

بازاری‌سازی یکی از مهمترین تحولات آموزش عالی دنیا در دهه‌های اخیر است. بازاری‌سازی آموزش عالی در ایران نیز بعد از انقلاب شروع شده و روندی صعودی داشته است. یکی از معیارهای این بازاری‌سازی روند تدوین و تخصیص بودجه دولت در حوزه آموزش است. تحلیل عملکردی تدوین و تخصیص بودجه آموزش عالی در ایران نشان می‌دهد از دهۀ هفتاد به بعد، بودجه‌ریزی دولتی در حوزه آموزش عالی در راستای سیاست‌هایی نئولیبرالی بوده است. این پژوهش با روشی کیفی و بر اساس تحلیل اسناد به بررسی بودجه‌ریزی دولتی در حوزه آموزش عالی با مطالعه موردی دانشگاه شیراز پرداخته است. برخی از نتایج حاصل شده نشان می‌دهد: 1. اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای همواره کاهش پیدا کرده است، 2. هزینه‌های پرسنلی بخش عظیمی از بودجه جاری را شکل داده و سهم صعودی داشته‌اند، 3. هزینه‌های پژوهشی و تحقیقاتی روندی نزولی داشته‌اند و 4. خدمات رفاهی همواره محدود شده‌اند. همه این نتایج نشانه‌های کاهش اهمیت آموزش عالی در بودجه‌ریزی کشور و تلاش در راستای سوق آن به سمت بازاری‌شدن است.

 بودجه آموزش عالی بازارسازی دولت نئولیبرالیسم دانشگاه شیراز آبراهامیان، یرواند (1394) تاریخ ایران مدرن، محمد ابراهیم فتاحی، تهران: نی. اباذری، یوسفعلی؛ پرنیان، حمیدرضا (1394) «استقرارآموزشیمکتبنیاوران )تاریخچۀایجاد نهادهایدولتیآموزشمدیریتواقتصادبازارآزاد(»، مطالعات جامعه‌شناختی، دورۀ 22، شمارۀ 2، صص: 176-151. احمدی امویی، بهمن (1385) اقتصاد سیاسی جمهوری اسلامی، تهران: گام نو. امیری، هادی؛ شهنازی، روح‌اله؛ دهقان شبانی، زهرا (1390) اقتصاد بخش عمومی، جلد اول. قم: حوزه و دانشگاه و سمت. بیگم میرکاظمی، رقیه (1397) «کالایی شدن آموزش در ایران و تفسیر باژگونه از سیاست‌های نئولیبرالی؟!»، سایت صدای معلم. بهداد، سهراب؛ نعمانی، فرهاد(1387) طبقه و کار در ایران، محمود متحد، تهران: آگاه. پولانی، کارل (1391) دگرگونی بزرگ، محمد مالجو، پردیس دانش. جلایی‌پور، محمدرضا (1395) «چند اتفاق که به «کالایی شدن» علم در دانشگاهها ختم شد»، سایت ایران آنلاین. جونز، و. تامس (1388) خداوندان اندیشۀ سیاسی، علی رامین، تهران: علمی و فرهنگی. خبرگزاری ایسنا، «دانشگاه‌های ایران به روایت آمار و ارقام»، 9 خرداد 1397. رستگار، منصور (1351) دانشگاه پهلوی در نخستین دهه انقلاب،شیراز: انتشارات دانشگاه شیراز. روزنامه وقایع اتفاقیه، «87 درصد دانشجویان در دانشگاه پولی تحصیل می‌کنند»، 7 بهمن 1394. زمان‌زاده، حمید؛ الحسینی، صادق (1391) اقتصاد ایران در تنگنای توسعه، تهران: نشر مرکز. سیننزوود، ا.میک (1395) «ضد اروپا مداری اروپامدار»، ترجمۀ صادق فلاح‌پور و علیرضا خزایی، وبسایت نقد اقتصاد سیاسی. صادقی بروجنی، خسرو (1395) «پولی‌سازی آموزش و «حق» زدایی از شهروندان»، مجله هفته. فوکو، میشل (1391) تولد زیست سیاست، ترجمۀ رضا نجف‌زاده، تهران: نی. کاظمی، عباس (1394) «مک دونالدیزه شدن دانشگاه» مصاحبه با مجله فرهنگ امروز. کریمی، جلیل (1393) «صنعتآموزش (تحلیل انتقادی از آموزش و پرورش)»، فصلنامه مطالعات جامعه‌شناختی، دورۀ 21، شمارۀ 1، صص: 40-25. کریمی، جلیل و همکاران (1398)«سیطرۀنظامبازاربرنظامآموزشعالیایران»،فصلنامه مطالعات جامعه‌شناختی، دورۀ 26، شمارۀ 1، صص: 38-9. کلاین، نائومی (1391) دکترین شوک، ترجمۀ مهرداد شهابی و میرمحمود نبوی، تهران: آمه. کلارک، سایمون (1395) «نظریه نولیبرالی جامعه»، ترجمۀ علیرضا فدائی‌پور، وب سایت نقد اقتصاد سیاسی. لاک، جان (1388) رسالۀ دوم دربارۀ دولت، ترجمۀ شهرام ارشدنژاد، تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان. مارکس، کارل (1388) سرمایه، ترجمۀ حسن مرتضوی، تهران: آگاه. مالجو، محمد (1396) سیاست اعتدالی در بوتۀ نقد اقتصاد سیاسی، تهران: نشر لاهیتا. مالجو، محمد (1394) «کالاییشدنآموزش»، سایت اقتصاد سیاسی. مالجو، محمد (1395) «برنده‌ها و بازنده‌های کالایی‌سازی آموزش عالی در ایران چه کسانی‌اند؟»، وبسایت نقد اقتصاد سیاسی. محدثی، حسن (1397) «دانش‌گاه به‌مثابه بازار: پی‌آمدهای تجاری شدن فزایندۀ آموزش عالی در ایران»، وبسایت انگاره. نظرپور، محمدتقی (1398) «بودجه آموزش عالی کشور ۳، ۷ درصد بودجه هزینه‌ای کل کشور است»، در سایت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، کد: ۴۹۶۶۸. اسناد برنامه راهبردی و عملیاتی دانشگاه شیراز 1394. بودجه سالانه کل کشور. Foskett, N. (2010). Markets, government, funding and the marketisation of UK higher education. In The marketisation of higher education and the student as consumer (pp. 39-52). Routledge.‌ Furedi, F. (2010). Introduction to the marketisation of higher education and the student as consumer. In The marketisation of higher education and the student as consumer (pp. 15-22). Routledge.‌ Brown, R. (2010). The march of the market. In The marketisation of higher education and the student as consumer (pp. 25-38). Routledge.‌ Barnett, R. (2010). The marketised university: defending the indefensible. In The marketisation of higher education and the student as consumer (pp. 53-65). Routledge.‌ Gibbs, P. (2010). Adopting consumer time and the marketing of higher education. In The marketisation of higher education and the student as consumer (pp. 66-77). Routledge.‌ Norris, T. (2006) ‘Hannah Arendt and Jean Baudrillard: pedagogy in the consumer society’, Studies in Philosophy and Education, 24: 457–77. ‌ Mill. J. S. (1978) ‘Grote’s Plato’, in J. M. Robson (ed.) Collected Works of John Stuart Mill, vol.11. Toronto: University of Toronto Press. Gerritsen, J. (2008). The Real Shanghai Jiao Tong Winners. University World News, 31.‌_||_
former: The Letter of Social Sciences دانشگاه تهران مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق) 1010-2809 دانشگاه تهران 179 10.22059/jsr.2021.81420 علمی وپزوهشی تحلیلی انتقادی بر نظریه‌های برابری جنسیتی در ورزش و چالش‌های موجود جواهری آسو دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه،واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران راغفر حسین ، استاد گروه اقتصاد دانشگاه الزهرا اباذری یوسف استاد گروه جامعه‌شناسی دانشگاه تهران 19 02 2021 27 2 111 131 23 01 2021 10 05 2021 Copyright © 2021, دانشگاه تهران. 2021 https://jsr.ut.ac.ir/article_81420.html

نابرابری، روابط قدرت، سرمایه و ساختار جنسیتی، مسائل و موانع مهمی در مقابل شرکت زنان در ورزش ایجاد کرده‌اند. این مسائل در دهه‌های اخیر به توجه بیشتر به نظریه‌های برابری جنسیتی و مطالعات جنسیت در موضوع ورزش و زنان منجر شده است. نظریه‌هایی که علاوه بر تفاوت‌های گسترده، وجوه مشترکی درباره برخی راه‌حل‌های ارائه‌شده نیز دارند. تفاوت مبنای نظری این رویکردها با پیچیدگی‌های ناشی از شرایط عینی زنان منجر به برخی چالش‌ها شده است. به‌ویژه در کشورهایی همچون ایران که کاربست برخی از این راهبردها در مواجهه با درهم‌تنیدگی موانع ساختاری، با چالش روبرو بوده است. این پژوهش، تحلیلی انتقادی از مهم‌ترین نظریه‌های برابری جنسیتی درباره ورزش و چالش‌های آن‌ها است و به صورت کیفی و با روش اسنادی انجام شده است. تحلیل این نظریه‌ها نشان می‌دهد برای حذف موانع پیش روی ورزش زنان و دستیابی به وضعیت برابر، شناخت دقیق مبانی نظری راهبردها و بستر اجتماعی موردنظر به یک اندازه ضروری است. در این صورت می‌توان انتظار داشت، سیاستگذاری‌ها با توجه به شرایط عینی جامعه طراحی شود و از اجرای راهبردهای متناقض و بازتولیدکننده نابرابری و تبعیض جنسیتی پیشگیری شود.

 نظریۀ انتقادی برابری جنسیتی ورزش فمینیسم ورزشی جنسیت ورزش زنان -       تانگ، رزمری، درآمدی جامع بر نظریه‌های فمینیستی، ترجمه منیژه نجم عراقی، نشر نی، 1393، چاپ سوم. -       بوردیو، پیر، کنش‌های ورزشی کنش‌های اجتماعی، ترجمه محمدرضا فرزاد، ارغنون، 1381 -       جواهری، آسو، موهایت پسرانه است اجازه بازی نداری: مرور تجربی بر کنترل‌های انضباطی و برساخت جنسیت در ورزش زنان ایران، پایگاه اینترنتی نقد اقتصاد سیاسی، زمستان 1399. https://pecritique.com/2021/03/08 -       عطارزاده، مجتبی، عدالت جنسیتی: مرز تعامل جنسیت و سیاست، فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان، 1388 -       شاخص‌های عدالت جنسیتی، موضوع ماده 101 قانون برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، 1396-1400» دبیرخانه ستاد ملی زن و خانواده، خرداد 1398 -       مصاحبه معصومه ابتکار معاون رییس جمهوری در امور زنان و خانواده با خبرگزاری ایرنا «عدالت جنسیتی در ورزش یک تکلیف قانونی است»، 9 بهمن 1399. https://www.irna.ir/news/84202824/ -       Andrews, David L. and Ben Carrington Companion to Sport, First Edition. Edited, Blackwell Publishing, 2013. -       Arneil, Barbara. Politics & Feminism. Malden, MA: Blackwell Publishers, 1999. -       Birrell, Susan. Feminist Theories for Sport. Handbook of Sport Studies. Ed. Jay Coakley and Eric Dunning. Thousand Oaks, CA: Sage Publications, 2000. 61-76. -       Carpenter, Linda Jean and R. Vivan Acosta. Title IX. Champaign, IL: Human Kinetics, 2005. -       Collins, P. H, Black Feminist Thought: Knowledge, Consciousness, and the Politics of Empowerment. New York: Routledge, 2009. -       Eisenstein, Z. Capitalist Patriarchy and the Case for Socialist Feminism, New York: Monthly Review Press:1979. -       Hargreaves, J. Sporting Females: Critical Issues in the History and Sociology of Women’s Sports. New York: Routledge:1994. -       Hargreaves, J.Vertinsky, P. Physical Culture, Power and the Body, Routledge, New York: 2007. -       Hargreaves, J. Bodies matter! Images of sport and female sexualisation, in Brackenridge, C. (ed.) Body Matters: Leisure Images and Lifestyles, Eastbourne, UK: Leisure Studies Association, 1993. -       Harris, Anita, Future Girl, Future Girl: Young Women in the 21st Century, New York, Routledge, 2004. -       Hall, M. Ann. Feminism and Sporting Bodies: Essays on Theory and Practice. Champaign, IL: Human Kinetics: 1996. -       Hooks, Bell. Talking Back: Thinking Feminism, Thinking Black, Boston, MA: South End Press. 1989. -       Jaggar, Alison. Feminist Politics and Human Nature. Totowa, NJ: Rowman & Littlefield Publishers, 1988. -       Mansfield, L. Caudwell, J. Wheaton, B. Watson, B. The Palgrave Handbook of Feminism and Sport, Leisure and Physical Education. Palgrave Macmillan. London. 2018. -       Tiffoletti, K. Jessica. T. Webb, F. New Sporting Femininities Embodied Politics in Postfeminist Times, Palgrave Macmillan. 2018. -       Harris, A. Future Girl, Young Women In The Twenty-First Century, Routledge, New York, 2004. -       Scraton, Sh, Flintoff. A Sport Feminism: The Contribution of Feminist Thought to our Understandings of Gender and Sport. Gender and Sport: A Reader. Ed. Sheila Scraton and Anne Flintoff. New York: Routledge, 2002: 30-46._||_
former: The Letter of Social Sciences دانشگاه تهران مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق) 1010-2809 دانشگاه تهران 179 10.22059/jsr.2021.81421 علمی وپزوهشی انسان بدهکار و بدهی اجتماعی در ایران بعد از جنگ؛ تجربۀ تعدیل ساختاری هداوند علی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مطالعات فرهنگی دانشگاه علم و فرهنگ تهران توفیق ابراهیم مدرس دانشگاه تربیت مدرس ودپارتمان جامعه شناسی 19 02 2021 27 2 133 156 23 09 2020 13 02 2021 Copyright © 2021, دانشگاه تهران. 2021 https://jsr.ut.ac.ir/article_81421.html

قصد دارم در این پژوهش بر روی شکل یافتنِ کردارها و کنش‌ها، اخلاقیات، جنبه‌های وجودیِ افراد و نظم‌پذیری‌شان در بسترِ بدهی‌های اجتماعی ایرانِ بعد از جنگ متمرکز شوم تا شاید از این رهگذر بتوانم نظمِ اجتماعیِ برساخت‌شده و همزمان برسازندۀ وضعیتِ نئولیبرال در دورانِ معاصر را تشریح و تبیین کنم. عمدۀ پژوهش‌هایی که دربارۀ اقتصادِ ایران صورت گرفته تنها به توضیحِ برهه‌های مختلفِ اقتصادی در حکومت‌ها یا دولت‌ها و نهایتاٌ تأثیر آن بر معیشت و احوالاتِ صرفاٌ اقتصادیِ مردمِ آن دوره تاکید گذاشته‌اند، و کم‌تر مسئله را به گونه‌ای در نسبت با نحوۀ ساخت‌یابیِ انسان‌ها و انتظامِ اجتماعی و رابطۀ بین مناسبات اقتصادی و پیدایشِ سوژه‌های مربوط به آن وضعیت مطرح می‌کنند. به نظر می‌رسد که حکومتمندی و خلقِ سوژه‌ها در مناسباتی مشخص از وضعیتِ بدهکارسازی، نقشی اساسی در بازتولید و حفظ و تحکیمِ همان مناسبات دارند و تنها به میانجیِ آگاهی از وجوهِ انضمامیِ انسانِ موجود در آن وضعیت، یا دستِ کم پررنگ کردنِ لحظاتی از این وجوه است که می‌توان به درکی سنجش‌گرانه و انتقادی از وضعِ انسانِ معاصر رسید. در این پژوهش سعی دارم تا ضرورتِ گفته شده در سطورِ پیش را به کار ببندم و تلاش کنم تا نظمِ جدیدِ اجتماعی، مسئلۀ حکومتنمدی و تولیدِ سوژه‌های متناسب با وضعیت، و همچنین شرایط امکانِ بازتولیدِ روابط تولید-قدرت را در بسترِ سیاست‌های اقتصادیِ ایرانِ بعد از جنگ به پرسشِ اصلیِ این پژوهش بدل کنم.

 سرمایه‌داریِ مالی نئولیبرالیسم بدهی اجتماعی انسان بدهکار حکومتمندی اباذری، یوسف (1391) مقالۀ بنیادگراییِ بازار: نشرِ اینترنتی. احمدی امویی، بهمن (1385) اقتصاد سیاسی جمهوری اسلامی، تهران: گام نو. احمدی امویی، بهمن (1385) مردان جمهوری اسلامی چگونه تکنوکرات شدند، تهران: گام‌نو. احمدی امویی، بهمن (1397) اقتصاد سیاسیِ صندوق‌های قرض‌الحسنه و مؤسسات اعتباری، تهران: پارسه. بهداد، سهراب؛ نعمانی، فرهاد (1393) طبقه و کار در ایران، ترجمۀ محمود متّحد، تهران: آگاه. جکسون، مایکل (1396) تجربه‌گرایی رادیکال دربارۀ کار و نوشتار اتنوگرافیک، ترجمۀ اصغر ایزدی جیران، تهران: تیسا.. راغفر، حسین (1396) اقتصاد سیاسیِ بانکداری در ایران: نشرِ اینترنتی. راغفر، حسین (1397) مقالۀ تحلیل مولفه‌های نامۀ 38 اقتصاددان: نشر اینترنتی. شاکری، عباس (1397) مقالۀ آدرس‌های غلط و مسئولیت‌گریزی‌های رندانه: نشر اینترنتی. فوکو، میشل (1396) مقالۀ حکومتمندی از کتاب تئاتر فلسفه، ترجمۀ افشین جهاندیده و نیکو سرخوش، تهران: نی. گریبر، دیوید (1397) مقالۀ حقیقت فاش شد، ترجمۀ مصطفی آقایی، وبسایتِ پروبلماتیکا 30/3/1397. مالجو، محمد (1395) سیاست اعتدالی در بوتۀ نقد اقتصاد سیاسی، تهران: لاهیتا. مارکس، کارل (1394) سرمایه جلدِ اوّل، ترجمۀ حسن مرتضوی، تهران: لاهیتا. مارکس، کارل (1395) سرمایه جلد دوم، ترجمۀ حسن مرتضوی، تهران: لاهیتا. مشایخی، عادل (1395) تبارشناسی خاکستری است، تهران: ناهید. مصلی‌نژاد، عباس (1395) دولت و توسعۀ اقتصادی در ایران، تهران: نی. نیچه، فریدریش (1397) تبارشناسی اخلاق، ترجمۀ داریوش آشوری، تهران: آگاه. واروفاکیس، یانیس (1397) حرف‌هایی با دخترم دربارۀ اقتصاد، ترجمۀ فرهاد اکبرزاده، تهران: بان. والدن، بیو (1376) پیروزیِ سیاه، ترجمۀ احمد سیف و کاظم فرهادی، تهران: نقش جهان. هاروی، دیوید (1391) تاریخِ مختصرِ نئولیبرالیسم، ترجمۀ محمود عبداللّه‌زاده، تهران: دات. هاروی، دیوید (1394) راهنمای سرمایه جلدِ اوّل، ترجمۀ عارف اقوامی‌مقدم، تهران: آشیان. Amir arjomand, Said (2009) After Khomeini; Iran and His Successors, New York: Oxford University Press. Christiaens, Tim (2015) Debt and Neoliberal Subjectivation in Maurizio Lazzarato and Michel Foucault, Leuven: Institute of Philosophy kardinaal Ercierplein 2. Dyson, Ben (2014) Strip Private Banks of Their Power to Create Money: Scholar.google.com Dyson, Ben (2011) Toward a Twenty First Century Banking: Scholar.google.com Graeber, david (2011) Debt: The First 5000 Years, Melville House Pulishing. Lazzarato, Maurizzio (2015) Governing by Debt, South Pasadena: Semiotext(e) Press. Livne, Roi; P.yonay, Yuval (2016) Performing Neoliberal Governmentality, Socio Economic Review Vol 14. Mcleay, Michael; Radia, Amar; Thomas, Ryland (2014) Money Creation in Modern Economy, Bankofengland.co.uk. Sokhi-Bulley, Bal (2014) Governmentality: Notes on the Tought of Michel Foucault, criticallegalthinking.com. _||_
former: The Letter of Social Sciences دانشگاه تهران مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق) 1010-2809 دانشگاه تهران 179 10.22059/jsr.2021.81422 علمی وپزوهشی رابطه هزینه‌های آموزشی دولت و توسعه انسانی در ایران صنعتگران شقایق دانشجوی دکتر جامعه شناسی موسایی میثم عضو هیات علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران کاظمی پور شهلا عضو هیات علمی دانشگاه تهران و استاد مدعو دانشگاه آزاد اسلامی 19 02 2021 27 2 157 178 16 12 2018 03 10 2020 Copyright © 2021, دانشگاه تهران. 2021 https://jsr.ut.ac.ir/article_81422.html

در این پژوهش رابطه هزینه آموزشی دولت با توسعه انسانی در ایران در سال‌های 1394-1369 مورد بررسی قرار گرفته است. روش پژوهش تحقیق اسنادی و پیمایشی از نوع تحلیل داده‌های ثانویه است. داده‌های مربوط به توسعه انسانی از سایت (UNDP) و داده‌های مربوط به هزینه‌های دولتی در آموزش، بهداشت، رفاه و تأمین اجتماعی و امور اقتصادی از قوانین بودجه استخراج شده است. تجزیه و تحلیل اطلاعات و مدل‌سازی با روش (ARDL) و تابع تولید کاب-داگلاس تعمیم‌یافته و تخمین آن با داده‌های سال 1369 تا 1394 انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در کوتاه‌مدت و بلندمدت، هزینه‌های رفاهی تأثیر مثبت و هزینه‌های آموزشی تأثیر منفی بر شاخص توسعه انسانی دارد. هزینه‌های بهداشتی تأثیری بر آن ندارد و هزینه‌های اقتصادی در کوتاه‌مدت اثر مثبت دارد و در بلندمدت بدون تأثیر است. این نتیجه بیانگر پیچیدگی رابطه هزینه‌های آموزشی با توسعه انسانی است. اثر مستقیم افزایش هزینه‌های آموزشی (به شرط تخصیص بهینه بودجه و حیف و میل نشدن آن) بالارفتن سطح دانش عمومی و افزایش توسعه انسانی است. اما به دلیل محدودیت بودجه، افزایش هزینه‌های آموزشی می‌تواند باعث کاهش بودجه سایر بخش‌ها، از جمله کاهش هزینه‌های بهداشتی و سرمایه گذاری‌های توسعه‌ای شود که نتیجه آن کاهش توسعه انسانی است. بنابراین اثر غیرمستقیم و جمع دو اثر مستقیم و غیرمستقیم هزینه‌های آموزشی بر شاخص توسعه انسانی، می‌تواند منفی باشد.

 توسعه انسانی هزینههای آموزشی هزینههای بهداشتی هزینه‌های رفاه و تأمین اجتماعی هزینههای اقتصادی ازکیا، م.؛ غفاری، غ. (1393). جامعه شناسی توسعه. تهران: شرکت انتشارات کیهان. باسخا، م.؛ صباغ کرمانی، م.؛ یاوری، ک. (1390). بررسی کارکرد هزینه‌های بهداشتی و آموزشی دولت در بهبود شاخص‌های توسعه انسانی: مطالعه موردی کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی. مدیریت سلامت، 14(45)، 26-11. پناهی, حسین؛ آل عمران، س. (1394). بررسی تأثیر مخارج بهداشتی دولت بر رشد اقتصادی در کشورهای سازمان همکاری‌های اقتصادی گروه D8. مجله بهداشت و توسعه، 4(4)، 336-327. پورفرج، ع. (1384). مخارج دولت برای سرمایه انسانی و نقش آن در رشد اقتصادی ایران. تحقیقات اقتصادی (69)، 86-57. پیران، پرویز (1389). توسعه سخت‌افزارانه. چشم انداز ایران (64)، 135-133. تودارو، مایکل (1371). توسعه اقتصادی جهان سوم. ترجمۀ غلامعلی فرجادی، تهران: انتشارات سازمان برنامه و بودجه. ساخاراپولس، جرج؛ وودهال، مورین (1373). آموزش برای توسعه، تحلیلی از گزینش‌های سرمایه گذاری. ترجمۀ پریدخت وحیدی و حمید سهرابی، تهران: سازمان برنامه و بودجه. سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی (1378). اولین گزارش ملی توسعه انسانی جمهوری اسلامی ایران. تهران: سازمان مدیریت و برنامه ریزی. سریع‌القلم، محمود (1392). عقلانیت و توسعه‌یافتگی ایران. تهران: نشر فرزان. سن، آمارتیا (1394). توسعه به مثابه آزادی. ترجمۀ وحید محمودی، تهران: دانشگاه تهران. شاهیوندی، ا. (1396). بررسی تأثیر آموزش و سلامت نیروی انسانی بر رشد اقتصادی در کشورهای عضو اپک. تهران: دانشگاه شهید بهشتی. شیرزادی، رضا (1391). نوسازی، توسعه، جهانی شدن: مفاهیم، مکاتب و نظریه‌ها. تهران: نشر آگه. صادقی، س. (1393). بررسی رابطه بلندمدت بین مخارج آموزشی، بهداشتی، امنیت و رفاه اجتماعی و رشد اقتصادی در کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی (رهیافت حداقل مربعات پویا). فصلنامه مجلس و راهبرد، 21(80)، 136-113. عظیمی، حسین (1393). مدارهای توسعه‌نیافتگی در اقتصاد ایران. تهران: نشر نی. گجراتی، دامودار (1383). مبانی اقتصاد سنجی (جلد 1). ترجمۀ حمید ابریشمی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران. گریفین، کیت؛ مک کنلی، تری (1375). تحقق استراتژی توسعه انسانی. ترجمۀ غلامرضا خواجه‌پور، تهران: موسسه عالی پژوهش و تأمین اجتماعی. گریفین، کیت؛ نایت، جان (1376). توسعه انسانی: تأکید مجدد. ترجمۀ علی دینی و معصومه صالحی‌امین، فصلنامه برنامه‌ریزی و بودجه، 2(7)، 157-115. متوسلی، محمود؛ آهنچیان، محمدرضا (1394). اقتصاد آموزش و پرورش. تهران: سمت. معدن‌دار آرانی، ع.؛ سرکارآرانی، م. (1388). آموزش و توسعه. تهران: نشر نی. Ardashkin, I. B. (2015). Philosophy of Education as a Social Development Factor: World Trends and Prospects for Russia. Procedia - Social and Behavioral Sciences(166), 277- 286. Avelar, A. B., Oliveira, K. D., & Pereira, R. d. (2019). Education for advancing the implementation of the Sustainable Development Goals: A systematic approach. The International Journal of Management Education(17), 1-15. Aydemir, A. B., & Yazici, H. (2019). Intergenerational education mobility and the level of development. European Economic Review(116), 160-185. Baum, N. D., & Lin, S. (1993). The Differential Effects on Economic Growth of Government Expenditures on Education, Welfare and Defense. Journal of Economic Development(18). Bellettini, G., & Ceroni, C. B. (2000). Social SCUErity Expenditure and Economic Growth: an Empirical Assessment. Journal of Research in Economics(54). Colombier, C. (2000). Does the Composition of Public Expenditure Affect Economic Growth? Evidence from Switzerland, Working Paper. Eggoh, J., Houeninvo, H., & Sossou, G. A. (2015, March). EDUCATION, HEALTH AND ECONOMIC GROWTH IN AFRICAN COUNTRGCEE. JOURNAL OF ECONOMIC DEVELOPMENT, 40(1), 111-93. Evans, P., & Rauch, J. (1999). Bureaucracy and Growth: A Gross-National Analysis of the Effects of Weberian State Structures on Economic Growth. American Sociological Review, 64(5), 765-748. Filho, W. L., Skanavis, C., Kounani, A., Brandli, L. L., Shiel, C., Paco, A.,... Shula, K. (2019). The role of planning in implementing sustainable development in a higher education context. Journal of Cleaner Production(235), 678-687. Hakan, O., Zar, C. O., & Zehra, V. S. (2015, April). Effects of Female Education on Economic Growth: A Cross Country Empirical Study. Educational ScienGCEE: Theory & Practice, 15(2), 357-349. Kurt, S. (2015). Government Health Expenditures and Economic Growth: A Feder-Ram Approach for the Case of Turkey. 5(2). Mason, M., Crosseley, M., & Bond, T. (2019). Changing modalities in international development and research in education: Conceptual and ethical issues. International Journal of Educational Development(70), 1-10. McMahon, W. W. (2018). The total return to higher education: Is there underinvestment for economic growth and development? The Quarterly Review of Economics and Finance(70), 90-111. Narayan, S., Narayan, P. K., & Mishra, S. (2010). Investigating the Relationship between Health and Economic Growth: Empirical Evidence From a Panel of 5 Asian CountrGCEE. Journal of Asian Economics, 21(4), 411-404. Ranis, G. (2004). Human Development and Economic Growth. Economic Growth center, Center Discussion Paper(887), 1468-1461. Saviotti, P. P., Pyka, A., & Bogang, J. (2016). Education, structural change and economic development. Structural Change and Economic Dynamics(38), 68-55. sinakou, E., Pauw, J. B.-d., Goossens, M., & Petegem, P. V. (2018). Academics in the field of Education for Sustainable Development: Their conceptions of sustainable development. Journal of Cleaner Production, 184, 332-321. UNDP. (2004). Human Development Report 1990. New York: Oxford University Press. UNDP. (2015). Human Development Report 2015. NY: Oxford University Press. UNDP. (2016). Human Development Report 2016. UNDP, & Sci. (2003). Population & Development Data sheet for Islamic Republic of Iran. Wang, K. M. (2011). Health Care Expenditure and Economic Growth: Quantile Panel-type Analysis. economics Modelling(28), 1139-1112. محمودی، وحید (1385). سرمایه انسانی، توانمندسازی انسانی. ماهنامه اطلاعات سیاسی-اقتصادی (225 و 226)، 227-220. مشکانی، ابوالفضل؛ سامتی، مرتضی؛ خوش‌اخلاق، رحمان؛ دلالی اصفهانی، رحیم؛ عمادزاده، مصطفی (1390). بررسی تأثیر هزینه‌های آموزش بر سرمایه انسانی و رشد اقتصادی با استفاده از الگوی تعادل عمومی قابل محاسبه. فصلنامه تحقیقات مدل سازی اقتصادی (5)، 130-103. منصوری، ع. (1379). توسعه انسانی زمینه‌ساز توسعه سیاسی و اقتصادی. ماهنامه اطلاعات سیاسی-اقتصادی، 15(3 و 4)، 169-164. موسوی خامنه، مرضیه؛ ودادهیر، ابوعلی؛ برزگر، نسرین (1389). توسعه انسانی مبتنی بر جنسیت و آموزش زنان. زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان)(4)، 73-51. نوری نائینی، م.؛ قاسمی، ح.؛کاظمی تربقان، م. (1396). بررسی عوامل مؤثر بر شاخص توسعه انسانی در ایران با استفاده از رویکرد میانگین‌گیری بیزی. فصلنامه پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، 8(29)، 60- 45. _||_
former: The Letter of Social Sciences دانشگاه تهران مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق) 1010-2809 دانشگاه تهران 179 10.22059/jsr.2021.81423 علمی وپزوهشی در شهر و بی‌شهر؛ مردم‌نگاری تجربۀ حاشیه‌نشینی در میان حاشیه‌نشینان محلۀ سعیدآباد (با تاکید بر ابعاد اقتصادی و مناسبات قدرت و مدیریت شهری) عبدی مجتبی دانشجوی دکترای جامعه‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی؛ گرایش بررسی مسایل اجتماعی ایران جعفری کافی آباد صابر عضو هیئت علمی و استادیار گروه جامعه‌شناسی دانشگاه علامه طباطبایی (ره) 19 02 2021 27 2 179 224 06 12 2020 08 05 2021 Copyright © 2021, دانشگاه تهران. 2021 https://jsr.ut.ac.ir/article_81423.html

بسط و بازتولید و دائمی‌شدن حاشیه‌نشینی، از موانع توسعۀ پایدار شهری است. یکی از جلوه‌های خاص و البته متمایز حاشیه‌نشینی در کلان‌شهرهای ایران و به‌ویژه تهران، اجتماعاتی مسکونی است که هرچند در درون بافت شهری و لابه‌لای سامان کم‌وبیش منظم شهری جوانه زده‌اند، ولی به‌لحاظ فرم و ساختار با شهر پیرامون خود بیگانه‌اند و سهمی از شهر و امتیازات آن ندارند. این نوع از اجتماعات را که به‌دلیل غیررسمی‌بودن اسکان در آنها ذیل ادبیات حاشیه‌نشینی موردبررسی قرار می‌دهند، به‌طور متعارف «کلونی» می‌نامند. این تعبیر به‌طور ضمنی بر خصیصۀ جزیره‌مانند و پایین‌دستی و محروم این محیط‌ها اشاره دارد. محله سعیدآباد از منطقۀ شادآباد تهران کلونی‌هایی معروف در عین‌حال مغفول! دارد. در این پژوهش سعی شده است با استفاده از الگوی دکتر فکوهی برای مردم‌نگاری شهری، توصیفی مردم‌نگارانه از «ابعاد اقتصادی» و «مناسبات قدرت و مدیریت شهری» در این کلونی‌ها ارائه شود. نتایج حاکی از آن است که بهبود وضعیت زندگی یا خروج از این وضعیت مسکن‌گزینی، اتفاق یا رخدادی است نادر. تنها امکانی که باقی می‌ماند اعمال تغییر یا تمهید امکان‌های آن از بالا و به‌واسطۀ نهادهای رسمی است. ولی اَشکال حضور نهادها و نمایندگان مدیریت شهری و عملکرد مبتنی بر نگرش کاروانسرایی به این محل‌ها، منجر به شکل‌گیری مکانیزم «تبانی مبتنی بر عدم‌اعتماد و بدبینی متقابل» شده است که امکان ایجاد تحول بنیادی از این مجرا را نیز منتفی می‌سازد.

 حاشیه‌نشینی تجربۀ زیسته مردم‌نگاری کلونی اتاقک‌نشین مناسبات قدرت مدیریت شهری
former: The Letter of Social Sciences دانشگاه تهران مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق) 1010-2809 دانشگاه تهران 179 10.22059/jsr.2021.81424 علمی وپزوهشی تبیین محیط‌زیست‌گرایی و مدل تعدیلی نظریه ارزش‌های فرامادی حبیبی سونا دانشجوی دکتری بررسی مسائل اجتماعی ایران، دانشگاه مازندران صالحی صادق دانشیار جامعه‌شناسی محیط‌زیست، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه مازندران 19 02 2021 27 2 225 253 03 07 2020 02 03 2021 Copyright © 2021, دانشگاه تهران. 2021 https://jsr.ut.ac.ir/article_81424.html

تخریب محیط‌زیست به عنوان مسأله‌ای جهانی عمدتاً ناشی از رفتارهای جامعه انسانی است. نابودی فزاینده منابع طبیعی که از مهم‌ترین چالش‌های محیط‌زیستی ایران می‌باشد بر این واقعیت صحه می‌گذارد که زمینه‌های اجتماعی، بستر لازم برای رفتارهای محیط‌زیستی را می‌گستراند. از دیدگاه جامعه‌شناسی محیط‌زیست، عوامل متعددی بر شکل‌گیری رفتارهای محیط‌زیستی تأثیر دارد. به نظر اینگلهارت، توسعه اقتصادی-اجتماعی، امنیت سازنده، تجهیز شناختی، تنزل مطلوبیت اقتصادی، مسائل عینی–ارزش‌های ذهنی و عوامل ساختی–نهادی به عنوان نیروهای مولد تغییر رفتاری هستند. توسعه اجتماعی به عنوان بنیادی‌ترین عامل تحول، مجموعه‌ای از شرایط علّی لازم برای داشتن دغدغه محیط‌زیستی را فراهم می‌کند. هدف مقاله حاضر، ارائه یک مدل تعدیل یافته از نظریه ارزش‌های فرامادی اینگلهارت در مورد پیش شرط‌های لازم برای محیط‌زیست‌گرایی است. براساس این نظریه، کارایی ساختارهای اجتماعی جامعه در ابعاد مختلف، گستراننده بسترهای لازم برای رفتارهای محیط‌زیستی است و برهم کنش میان مجموعه‌ای از عوامل، فرصت‌ها و محدودیت‌هایی را برای رفتارهای محیط‌زیستی فراهم می‌آورد. توسعه اقتصادی به تنهایی به اتخاذ ارزش‌های فرامادی منتهی نمی‌شود، بلکه زنجیره‌ای از روابط علّی، خیزش این ارزش‌ها را تسهیل می‌کند. هر چند امنیت اقتصادی یکی از عوامل مهمِ تعیین‌کنندۀ فرامادی‌گرایی است، ولی سایر عوامل غیر اقتصادی نیز به تثبیت فرامادی‌گرایی کمک شایانی می‌کند. بدیهی است که فقدان این مؤلفه‌ها به عنوان عوامل مفقوده رفتارهای پایدار محیط‌زیستی شناخته می‌شوند.

 تخریب محیط‌زیست رفتارهای محیط‌زیستی ارزش‌های فرامادی پیش‌شرط‌های ارزش‌های فرامادی توسعه اقتصادی-اجتماعی -        آروین، آلن (1393)، جامعه‌شناسی و محیط‌زیست، ترجمه صادق صالحی، بابلسر، دانشگاه مازندران. -        ازکیا، مصطفی؛ غفاری، غلامرضا (1397)، جامعه‌شناسی توسعه، تهران: انتشارات کیهان. -        بابا اوغلی، محمود (1392)، بررسی اجمالی بحران محیط‌زیست در ایران، مجله اقتصادی، شماره‌های 5 و 6، 72-59. -        باقری، دانیال؛ محسنی، رضاعلی؛ مهدوی، سید محمد صادق (1397). تحلیل تأثیر عوامل اجتماعی بر رفتارهای حامی محیط‌زیست (نمونه مورد مطالعه: شهروندان شهر گرگان)، فصلنامه مطالعات توسعه اجتماعی-فرهنگی، دوره هفتم، شماره 3، 169-143. -        اینگلهارت، رونالد (1381)، فرهنگ و دموکراسی، ترجمه سید علی مرتضویان، ارغنون، شماره 20، 116-93. -        اینگلهارت، رونالد؛ ولزل، کریستین (1394)، نوسازی، تغییر فرهنگی و دموکراسی، ترجمه یعقوب احمدی، تهران: انتشارات کویر. -        اینگلهارت، رونالد (1395)، تحول فرهنگی در جامعه پیشرفته صنعتی، ترجمه مریم وتر، تهران: انتشارات کویر، چاپ سوم. -        اینگلهارت، رونالد؛ نوریس، پیپا (1395)، جهانی‌شدن و تنوع فرهنگی، ترجمۀ عبدالله فاضلی و ساجده علامه، تهران: انتشارات کویر، چاپ اول. -        حمایت‌خواه جهرمی، مجتبی؛ ارشاد، فرهنگ؛ دانش، پروانه و مهدی قربانی (1396)، واکاوی رفتارهای زیست‌محیطی، فصلنامه توسعه اجتماعی، دوره 11، شماره 3، 66-31. -        حیدری‌ساربان، وکیل (1398)، مطالعه و تحلیل عوامل اجتماعی مؤثر در بهبود رفتارهای معطوف به حفظ محیط‌زیست مناطق روستایی، مطالعۀ موردی: شهرستان اردبیل، فصلنامه جامعه شناسی کاربردی، سال سی ام، شماره دوم، 64-47. -        ساتن، فیلیپ (1392)، درآمدی بر جامعه‌شناسی محیط‌زیست، ترجمه صادق صالحی، تهران: انتشارات سمت، چاپ اول. -        صالحی، صادق؛ امامقلی، لقمان (1391)، مطالعه تجربی رابطه آگاهی و رفتارهای محیط‌زیستی، دو فصلنامه مسائل اجتماعی ایران، دانشگاه خوارزمی، سال سوم، شماره 1، 147-121. -        صالحی، صادق؛ پازوکی‌نژاد، زهرا (1397)، جامعه و انرژی، بابلسر: دانشگاه مازندران، چاپ اول. -        صالحی، صادق؛ امامقلی، لقمان؛ محمدی، جمال (1397)، تحلیل اجتماعی عدم موفقیت در مردمی کردن مسأله محیط‌زیست در ایران، مطالعات جامعه‌شناختی، دوره 25، شماره 1، 162-139. -        صفا، لیلا؛ محمدیان ویدا (1399)، عوامل تعیین‌کننده رفتارهای حفاظت از محیط‌زیست در مناطق روستایی شهرستان تبریز، فصلنامه آموزش محیط‌زیست و توسعه پایدار، سال هشتم، شماره سوم، 97-116. -        صفائی‌پور، مسعود؛ مودت، الیاس (1392)، ارزیابی استان‌های ایران با تأکید بر شاخص‌های اجتماعی-اقتصادی و شاخص ترکیبی توسعه انسانی، فصلنامه مطالعات برنامه‌ریزی شهری، دوره 1، شماره 3، 27-11. -        ظهیری نیا، مصطفی (1394)، جهت‌گیری ارزشی و ارتباط آن با شاخص‌های توسعه انسانی در شهر بندرعباس، فصلنامه توسعه اجتماعی، سال دهم، شماره 2، 78-55. -        عباس‌زاده، محمد؛ علوی، لیلا؛ بنی‌فاطمه، حسین؛ علیزاده اقدم، محمدباقر (1395). مدل‌یابی ساختاری تأثیر تجربۀ زیست‌محیطی و نگرش زیست‌محیطی بر رفتار زیست‌محیطی، مجلة علوم اجتماعی دانشکدة ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، سال 13، شماره 1، 196-171. -        فاضلی، محمد؛ فتاحی، سجاد؛ زنجان رفیعی، سیده نسترن (1392)، توسعه اجتماعی، شاخص‌ها و جایگاه ایران در جهان، مطالعات توسعه اجتماعی-فرهنگی، دوره دوم، شماره 1، 182-159. -        قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (1397)، اصل 50. تهیه و تنظیم محمد فتحی، کاظم کوهی اصفهانی، تهران: پژوهشکده شورای نگهبان. -        گریفین، کیت؛ مک‌کینلی، تری (1377)، توسعه انسانی دیدگاه و راهبرد، ترجمه غلامرضا خواجه‌پور، تهران: نشر وداد، چاپ اول. -        گیدنز، آنتونی (1393)، جامعه‌شناسی، ترجمۀ حسن چاووشیان، تهران: نشر نی، چاپ نهم. -        محرم‌نژاد؛ ناصر؛ تهرانی، مهنا (1389)، مروری بر نظریه‌های اجتماعی و مدیریت محیط‌زیست، انسان و محیط‌زیست، دوره 8، شماره 1، 11-3. -        ملکی، امیر؛ عبداللهی، عظیمه‌السادات (1392)، تبیین جامعه شناختی محیط گرایی ایرانیان در دو سطح خرد و کلان، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره 2، شماره 2، 177-202. -         Brechin, R.; Kempton, W. (2003), Global Environmentalism: A Challenge to the Postmaterialism Thesis?, The Wadsworth Sociology Reader Series, ENVIRONMENT, ENERGY, AND SOCIETY: EXEMPLARY WORKS, Craig R. Humphrey, Tammy L. Lewis, Frederick H. Buttel, Wadsworth Publishing: 326-329. -         Carrus, G.; Bonaiuto; M.; Bonnes, M. (2005), Environmental Concern, Regional Identity and Support for Protected Areas in Italy. Environment and Behavior. 37(2): 237-257. -         Carter, N. (2007), The Politics of the Environment. Cambridge: Cambridge University Press. 2nd ed. -         Chung, Ed; McLarney, C. (1999), Post-materialism's "silent revolution" in consumer research: still silent after all these years. Proceedings of the 29th Atlantic Schools of Business Conference, Halifax, Nova Scotia, 1-12. -         Dunlap, R.; G Gallup; A. Gallup (1993), Health of the Planet: Results of a 1992 International Environmental Opinion Survey of Citizens in 24 Nations. George H. Gallup International Institute, Princeton, NJ. -         Dunlap, R.; Marshall, B. (2007), Environmental Sociology. In book: 21st century Sociology: A reference handbook. Editors: Clifton D. Bryant & Dennis L. Peck, Publisher: Sage Publications, 2: 329-340. -         Franzen, A.; R. Meyer (2010), Environmental Attitudes in Cross-National Perspective: A Multilevel Analysis of the ISSP 1993 and 2000, European Sociological Review, 26(2): 219–234. -         Gross, M.; Heinrichs, H. (2010), Environmental Sociology: European Perspectives and Interdisciplinary Challenges, Springer Netherlands. -         Hirst, S. (2014), Environmentalism has failed Or has it?. Suzuki Elders: 1-4. https://www.suzukielders.org / 2020,6,15 -         Inglehart, R. (1990), Culture shift in advanced industrial society, Princeton University Press. -         Inglehart, R. (1977), The Silent Revolution: Changing Values and Political Styles Among Western Publics, Princeton University Press. -         Inglehart R.; Abramson, P. (1994), Economic Security and Value Change. The American Political Science Review, 88(2): 336-354. -         Inglehart, R.; Basanez, M.; Diez-Medrano, J.; Halman, L.; Luijkx, R. (2004), Human Beliefs and Values, A cross-cultural sourcebook based on the 1999-2002 values surveys, Buenos Aires, Argentina: Siglo Veintiuno Editores. -         Kment, P.; Kocmánková, L. (2012), Rural and environmental concern – focus on the Czech Republic. Agric. Econ. – Czech, 58(4): 191–199. -         Maslow, A. (1970), Motivation and personality. 2nd ed. New York: Harper & Row. Price, Marie. 1994. Ecopolitics and Environmental Nongovernmental Organizations in Latin America. Geographical Review 84(1): 42-58. -         Mayerfeld Bell, M.; Ashwood, L. (2016), An Invitation to Environmental Sociology, the United of America, SAGE Publications, Fifth Edition. -         Moran, E. (2010), Environmental social science: Human-environment interactions and sustainability. Hoboken, NJ: John Wiley and Sons. -         Pampel, C. (2014), The Varied Influence of SES on Environmental Concern, Published in final edited form as: Soc Sci Q, 95(1): 57–75. -         Rasool, F. (2013), The Environmental Behavior Research in Pakistan: Why it is Needed? And What Questions it Should Address? Mediterranean Journal of Social Sciences, 4(6): 285-293. -         Sasko, D. (2014), Can Affluence Explain Public Attitudes Towards Climate Change Mitigation Policies? A Multilevel Analysis with Data from 27 EU Countries. Center for Global Politics, CGP Working Paper Series 02/2014, Editor: Kristina Klinkforth, Publisher: Klaus Segbers, 2-16. -         Shahid, N. (2015), Pro-Environmental Behaviour and Implementation of Environmental Interventions in Pakistan. Master thesis, Supervisor: Prof. Christian A. Klöckner, NTNU Norwegian University of Science and Technology, Faculty of Social Sciences and Technology Management, Department of Psychology. -         Oskamp, S. (2000), Psychological contributions to achieving an ecologicaly sustainable future for humanity. Journal of Social Issues, 56(3): 373-390. -         Winter, D.; Koger, S. (2004), The Psychology of environmental problems(2nd ed.). Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum. -         Yale University (2018-2020), Iran- Environmental Performance Index. https://epi.yale.edu._||_
former: The Letter of Social Sciences دانشگاه تهران مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق) 1010-2809 دانشگاه تهران 179 10.22059/jsr.2021.81425 علمی وپزوهشی بررسی تأثیر سازه‌های جامعهشناختی بر سلامت اجتماعی (مورد مطالعه: شهروندان شهر کاشان) نیازی محسن استاد و عضو هیئت علمی دانشگاه کاشان سخایی ایوب دکترای بررسی مسائل اجتماعی ایران ، دانشگاه کاشان 19 02 2021 27 2 255 297 16 02 2019 25 02 2020 Copyright © 2021, دانشگاه تهران. 2021 https://jsr.ut.ac.ir/article_81425.html

این مطالعه با هدف بررسی تأثیر سازه‌های جامعه‌شناختی بر سلامت اجتماعی انجام شده است. پژوهش حاضر با توجه با ماهیت داده‌ها کمی و از نظر شیوه اجرا از نوع پیمایش می‌باشد. جامعه آماری شهروندان 18 سال به بالای شهر کاشان و حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 384 نفر می‌باشد که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای و تصادفی انتخاب شد. چارچوب نظری پژوهش حاضر را ترکیبی از نظریات دورکیم، بوردیو، آرمسترانگ و کییز تشکیل داده‌اند. ابزار مورداستفاده در جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه می‌باشد، به منظور به دست آوردن روایی پرسشنامه از روش روایی صوری و به منظور بررسی پایایی پرسشنامه از ضریب آلفای کرونباخ و ضریب قابلیت اعتماد ترکیبی استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار Spss و مدلسازی معادلات ساختاری کوواریانس محور Lisrel و واریانس محور PLS صورت گرفت و به منظور بررسی عوامل مؤثر بر سلامت اجتماعی از آزمون همبستگی پیرسون و مدلسازی معادلات ساختاری استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد که متغیرهای «سرمایه اجتماعی، سرمایه فرهنگی، حمایت اجتماعی و دینداری» رابطه مستقیم و معنادار و متغیر «احساس بی‌هنجاری» رابطه معکوس و معناداری با سلامت اجتماعی دارند. همچنین نتایج حاصل از مدلسازی معادلات ساختاری نشان داد که بیش از یک‌سوم (36%) تغییرات سلامت اجتماعی توسط مجموع متغیرهای مستقل تبیین می‌شود.

 سلامت اجتماعی سازه‌های جامعه‌شناختی شهر کاشان آرون، ریمون (1381) مراحل اساسی اندیشه در جامعه‌شناسی، ترجمه باقر پرهام، تهران: انتشارات علمی فرهنگی، چاپ ششم. ابراهیم‌پور، داود؛ پورجبلی، ربابه؛ رمضانی‌ممقانی، روح‌انگیز (1391) بررسی رابطه عوامل اجتماعی- اقتصادی با سلامت اجتماعی دبیران مقطع راهنمایی و متوسطه شهرستان، مطالعات جامعه‌شناسی، سال 4، دوره 5، شماره 14، 47-67. امینی رارانی، مصطفی؛ موسوی، میرطاهر؛ رفیعی، حسن (1390) رابطه سرمایه اجتماعی با سلامت اجتماعی در ایران، فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی، سال یازدهم، شماره 42. باینگانی، بهمن؛ کاظمی، علی (1389) بررسی مبانی تئوریک مفهوم سرمایه فرهنگی، برگ فرهنگ، شماره 21. بخارایی، احمد؛ شربتیان، محمدحسن؛ ایمنی، نفیسه (1394) مطالعه جامعه‌شناختی سلامت اجتماعی زنان و عوامل مؤثر بر آن (مطالعه موردی: زنان منطقه چهار شهری تهران)، دوفصلنامه پژوهش‌های جامعه‌شناسی معاصر، دوره 4، شماره 7، 29-54. پورعزت، علی اصغر (1386) الگوی منطقی منشور حقوق شهروندی بر پایه بررسی تطبیقی اسناد موجود، فصلنامه رفاه اجتماعی، سال هفتم، شماره 26. توسلی، غلامعباس (1382) مشارکت اجتماعی در شرایط جامعه آنومیک، تهران: انتشارات دانشگاه تهران. حسینی حاجی بکنده، سید احمد؛ تقی‌پور، ملیحه (1389) بررسی تأثیر حمایت اجتماعی بر سلامت اجتماعی زنان سرپرست خانوار، فصلنامه پژوهش اجتماعی، سال سوم حسینی، سیده فاطمه (1387) بررسی میزان سلامت اجتماعی و عوامل مؤثر بر آن در دانشجویان دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی تهران. حشمت یغمایی، محمدتقی (1380) دینداری نوجوانان و عوامل مؤثر بر آن، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم اجتماعی و ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی تهران دورکیم، امیل (1383) صور بنیادی حیات دینی، ترجمه باقر پرهام، تهران، نشر مرکز راد، فیروز؛ محمدزاده، فاطمه؛ محمدزاده، حمید (1394). دین و سلامت: بررسی رابطه دینداری با سلامت اجتماعی، مجله علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد، سال دوازدهم، شماره دوم، صص 158-137. رستگار، خدیجه؛ سیدان، فریبا (1394) سنجش رابطه فرهنگ شهروندی و سلامت اجتماعی شهروندان تهرانی، فصلنامه مطالعات ملی، سال شانزدهم، شماره 1. رضایی، امید (1392) بررسی سلامت اجتماعی شهروندان مشهد و عوامل مؤثر بر آن، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، اساتید راهنما: محمد مظلوم خراسانی، دانشگاه فردوسی مشهد- دانشکده ادبیات و علوم انسانی دکتر علی شریعتی. رضایی، امید؛ مظلوم خراسانی، محمد؛ مجدی، علی اکبر (1394). مطالعه تأثیر احساس امنیت اجتماعی بر سلامت اجتماعی شهروندان مشهد، فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی، شماره 44، صص 162-139. رفیع پور، فرامرز (1378) آنومی یا آشفتگی اجتماعی (پژوهشی درزمینه پتانسیل آنومی در شهر تهران)، تهران: انتشارات سروش. رفیعی، حسن و همکاران (1394) ساخت، رواسازی و هنجاریابی پرسشنامه سلامت اجتماعی در بزرگسالان شهر تهران، تهران، دانشگاه بهزیستی. زابلی، روح اله؛ ستایی نسب، هرمز (1393) چالش‌ها و راهکارهای اقدام در زمینه تعیین کننده‌های اجتماعی سلامت در ایران، فصلنامه علمی پژوهشی آموزش بهداشت و ارتقای سلامت، سال دوم، شماره اول. زاهدی اصل، محمد؛ صالح، صلاح الدین (1393). حمایت اجتماعی و میزان سلامت اجتماعی همسران جانبازان اعصاب و روان شهر تهران، فصلنامه پژوهشنامه مددکاری اجتماعی، شماره 1 زاهدی‌اصل، محمد؛ درویشی‌فرد، علی‌اصغر (1395). عوامل اجتماعی مؤثر بر میزان سلامت اجتماعی سالمندان (مطالعه موردی: سالمندان شهر کوهدشت)، برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، دوره 7، شماره 26، 9-32. زکی، محمدعلی؛ خشوعی، مریم‌السادات (1392). سلامت اجتماعی و عوامل مؤثر بر آن در بین شهروندان شهر اصفهان، مطالعات جامعه‌شناختی شهری (مطالعات شهری): پادوره 3، شماره 8، 79-108. سام‌آرام، عزت‌الله (1388). بررسی رابطه سلامت اجتماعی با امنیت اجتماعی با تأکید بر رهیافت پلیس جامعه محور، فصلنامه انتظام اجتماعی، سال اول، شماره 1، ص 15 سراج‌زاده، سید حسین؛ جواهری، فاطمه؛ ولایتی، سمیه (1392) آزمون اثر دین‌داری بر سلامت در میان نمونه‌ای از دانشجویان، جامعه شناسی کاربردی، سال 24، شماره 1. شایسته، سولماز؛ مردانی، نرگس (1394) بررسی رابطه سرمایه فرهنگی با سلامت اجتماعی جوانان، دومین کنفرانس بین‌المللی پژوهش در علوم رفتاری و اجتماعی، تهران، موسسه سرآمد همایش کارین. علی‌وردی نیا، اکبر؛ شارع پور، محمود؛ ورمزیار، مهدی (1387) سرمایه اجتماعی خانواده و بزهکار، فصلنامه زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان)، دوره 6، شماره 2، ص 132. فاضلی، محمد (1382) مصرف و سبک زندگی، قم: انتشارات صبح صادق. فدایی مهربانی، مهدی (1386) شهرنشینی، رسانه و سلامت اجتماعی، نشریه پژوهش و سنجش، شماره 49 قادری، مهدی؛ ملکی، امیر؛ احمدنیا، شیرین (1395) از سرمایه فرهنگی بوردیو تا سرمایه فرهنگی مرتبط با سلامت به تعبیرآبل: کاربرد شاخصهای نوین در تبیین سبک زندگی سالم، رفاه اجتماعی، دوره 16، شماره 62، 9-58. کدخدایی، فاطمه؛ شورش، لطفی (1392) سنجش میزان سلامت اجتماعی دانش آموزان دختر مقطع دیبرستانهای شهر شیراز و بررسی عوامل مؤثر بر آن، فصلنامه پژوهش اجتماعی، سال پنجم، شماره بیستم، دوره پائیز. کلمن، جیمز (1377) بنیادهای نظریه اجتماعی، مترجم منوچهر صبوری، تهران: نشر نی. کوزر، لوئیس (1382) زندگی و اندیشه بزرگان جامعه‌شناسی، ترجمه محسن ثلاثی، چاپ دهم، تهران: انتشارات علمی. گیدنز، آنتونی (1377) پیامدهای مدرنیته، ترجمه محسن ثلاثی، نشر مرکز، تهران، چاپ اول. مرندی، علیرضا (1379) بهداشت عمومی، تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی مرندی، علیرضا (1385) عوامل اجتماعی سلامت در کتاب جامع بهداشت عمومی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، معاونت تحقیقات و فناوری. مسعودنیا، ابراهیم (1389) جامعه شناسی پزشکی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران. موسوی، میرطاهر؛ شیانی، ملیحه؛ فاطمی نیا، سیاوش؛ امیدنیا، سهیلا (1394) بسط مفهومی سلامت اجتماعی با رویکرد سلامت اجتماعی، فصلنامه رفاه اجتماعی، سال پانزدهم، شماره 57. نوربالا، احمدعلی (1390) سلامت روانی-اجتماعی و راهکارهای بهبود آن، مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، سال هفدهم، شماره 2. هزارجریبی، جعفر؛ ارفعی عین الدین، رضا (1390) اوقات فراغت و سلامت اجتماعی، فصلنامه برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، شماره 10. هزارجریبی، جعفر؛ مهری، اسدالله (1391) تحلیل رابطه سرمایه اجتماعی و سلامت روانی و اجتماعی، فصلنامه علوم اجتماعی، شماره 59. یزدان‌پناه، لیلا (1382) بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت اجتماعی شهروندان 18 سال به بالای شهر تهران، پایان نامه دکتری رشته جامعه شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی تهران. Bourdieu, P. (1986) "The forms of capital", In J. Richardson (Ed.) Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education, New York: Greenwood Press. Keyes, C. L. M. & Shapiro. (2004) Mental hygiene, New Jersey, Englwoond cliffs, p:768 Keyes, C. L. M. (1998) Social Well-being. Social Psychilogy Quaterly, 61 Miringof Marc & Miringof Marque-Luisa. (1999), The Social Healthof the Nation: How America Is Really Doing, Oxford, London Putnam, R. (1993) Making Democracy work: civil Traditional in Model Italy. Princeton Ronconi, L. Timothy, T. & Scheffler, R. (2010). Halth EconomicsLetter Social Capital And Self-Rated Health in Argentina.Publishedonline in Wiley Online Library (wileyonlinelibrary.com). DOI: 10.1002/hec.1696. Ryff, C. D. & Keyes, C. L. M. (1995) The structure of psychologicalwell-being revisited. Journal of Personality and Social Psychology, 69,719–727. Taylor, S. E. (1999) Health psychology. Fourth edition, New York: Mac Grew Hill publications. univercity press, princiton. Wilt, J. Cox, K. S. & McAdams, D. P. (2010) "The Eriksonian Life Story: Developmental Scripts and Psychosocial Adaptation". Journal of Adult Development, 17. World Health Organization (1948) World Health Organization constitution. In Basic Documents. Geneva Yamaguchi, Ayano (2013) Impact of Social Capital on the Psychological Well-Being of Adolescents, International Journal of Psychological Studies; Vol. 5, No. 2 _||_
former: The Letter of Social Sciences دانشگاه تهران مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق) 1010-2809 دانشگاه تهران 179 10.22059/jsr.2021.81426 علمی وپزوهشی رابطه بین متغیرهای کلیدی اقتصاد و جرم: رهیافت مارکوف-سوئیچینگ روزی طلب آناهیتا دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشگاه سمنان عسگری حشمت اله دانشیار اقتصاد، دانشگاه ایلام 19 02 2021 27 2 299 323 25 06 2020 06 01 2021 Copyright © 2021, دانشگاه تهران. 2021 https://jsr.ut.ac.ir/article_81426.html

در این مطالعه با توجه به اهمیت موضوع جرم و اثرهای زیان‌بار اجتماعی_اقتصادی آن، پس از تصریح مدل به بررسی عوامل اقتصادی مؤثر (نرخ بیکاری، نرخ تورم و نرخ ارز حقیقی) بر جرم و جنایت با استفاده از مدل مارکوف_سوئیچینگ و داده‌های سری زمانی (1360-1394) در ایران پرداخته شده است. محور اصلی مقاله دو متغیر جرم و بیکاری است و دیگر متغیرهای اثرگذار در قالب بردار متغیرهای کنترل وارد مدل شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که رابطه بین بیکاری در سطوح بالای جرم مثبت و مستقیم بوده و در سطوح پایین جرم رابطه منفی وجود دارد، و دیگر متغیرهای اقتصادی نیز مانند نرخ ارز حقیقی، نرخ تورم اثر مثبت بر ارتکاب جرائم دارند. جرم به‌عنوان یک پدیده اجتماعی همانند دیگر پدیده‌های اجتماعی، دارای ابعاد مختلفی است و عوامل متعددی می‌تواند در پیدایش آن نقش داشته باشد و به همین دلیل تغییر و تحول پدیده‌های اجتماعی به‌ کندی صورت می‌گیرد. بنابراین اگر محیط اجتماعی و اقتصادی و سیاسی در میزان جرم تأثیر مستقیم دارد، به ‌صرف تشدید مجازات برای مجرمان یا برخورد شدید نیروهای انتظامی با آنان یا ایجاد رفاه اقتصادی و بالا بردن سطح معیشت زندگی، نمی‌توان از بروز جرائم در یک کشور جلوگیری نمود، بلکه پیشگیری از ارتکاب جرائم افراد، تلاش همه‌جانبه‌ای را در تمامی ابعاد طلب می‌کند تا بتوان در این زمینه به موفقیت‌هایی دست ‌یافت. طبقه‌بندی JEL: D78, K14, C22.

 : نرخ بیکاری نرخ تورم نرخ ارز حقیقی مارکوف-سوئیچینگ جرم -       ابراهیمی، مهرزاد؛ عبدالوهاب، چاکرزهی (1394) «ارتباط میان نرخ جرم و جنایت با تورم و بیکاری در ایران»، پژوهش‌های راهبری امینت و نظم اجتماعی، سال چهارم، شماره 2، صص 113-127. -       آرمن، سید عزیز؛ وحیدکفیلی، حسن فرازمند؛ و حسین ملتفت (1396) «عوامل اقتصادی مؤثر بر جرم در ایران، کاربرد انتقال ملایم پانلی»، فصلنامه پژوهشنامه اقتصادی، سال هفدهم، شماره 66، صص 150-125. -       پورتال اینترنتی مرکز آمار ایران (1396) سالنامه‌های آماری مختلف. -       پناهی، حسین و همت ستاررستمی (1396) «بررسی رابطه میان رشد اقتصادی و جرم: شواهدی از استان‌های ایران»، فصلنامه پژوهش‌ها وسیاست‌های اقتصادی، شماره 83، جلد 25، صص ۲۳۹-۲۶۳. -       شاکری، عباس (1387) «اقتصاد کلان»، تهران: پارس نویسا، چاپ اول. -       حسینی نژاد، مرتضی (1384) «بررسی علل اقتصادی جرم در ایران با استفاده از یک مدل داده‌های تلفیقی»، مجلة برنامه و بودجه، شماره 95، بهمن و اسفند، 35  81. -       ختایی، هادی و محمود موسوی نیک (1387) «اثر نوسان‌های نرخ ارز بر رشد اقتصادی با توجه به سطح توسعه بازارهای مالی»، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی، شماره 37، 1-19. -       صادقی، حسین، شقاقی شهری و وحید اصغر پور (1384) «تحلیل عوامل اقتصادی اثرگذار بر جرم در ایران»، مجله تحقیقات اقتصادی، شماره (68)، 63-90. -       زبیری، هدی و یونس نادمی (1394) «بررسی اثر شکاف نرخ ارز بر بیکاری در اقتصاد ایران با استفاده از روش مارکوف سوئیچینگ»، فصلنامه برنامه‌ریزی و بودجه، سال بیستم، شماره 1، 135-109. -       عباسی‌نژاد، حسین، هادی رمضانی و مینا صادقی (۱۳۹۱) «بررسی رابطه بین بیکاری و جرم در ایران: رهیافت داده‌های تلفیقی بین استانی»، فصلنامه پژوهش‌ها وسیاست های اقتصادی، شماره ۲۰ (۶۴)، ۶۵-۸۶. -       غفاری، هادی، علی چنگی آشتیانی و مهدی جلولی (1392) «بررسی اثر افزایش نرخ ارز بر متغیرهای عمده اقتصاد کلان ایران در چارچوب یک الگوی اقتصادسنجی کلان ساختاری»، فصلنامه مطالعات اقتصاد کاربری ایران، شماره 2(8) 113-91. -       غروی نخجوانی، سید احمد (1386) «بحران بیکاری در اقتصاد ایران»، مجله تحقیقات اقتصادی، شماره 73، صص 107-132. -       فطرس، محمدحسن، علی دلائی میلان و مرتضی قربان‌سرشت (1391) «اثرات فقر، بیکاری و شهرنشینی بر جرائم علیه اموال در استان‌های ایران»، رفاه اجتماعی، شماره 12(46)، 279-317. -       مجید مداح (1390) «تحلیل اثر فقر و نابرابری درآمدی بر جرم (سرقت) در سطح استان‌های کشور»، پژوهشنامه اقتصادی، شماره 11(42)، 302-323. -       مهرگان، نادر؛ گرشاسبی فخر، سعید (1390) «نابرابری درآمد و جرم در ایران»، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، شماره ۱۱ (4)، 125-109. -       Chang, J. C. and Jansen, D. W. (2005), The effect of monetary policy on bank lending and aggregate output: Asymmetries from nonlinearities in the lending channel, social science Research, 2(3), PP. 23-35. -       Cologni, A. Manera, M. (2008). Oil prices, inflation and interest rates in a structural co integrated VAR model for the G-7 countries, Energy Economics, 6(3), PP. 129-153. -       Fallahi, Firouz, Rodiguez, Gabriel, (2014), Between Unemployment and Crime, in the US: Markov Switching Model approch, social science Research, 2(3), PP. 33-45. -       Jor gen T. Lauridsen, Fatma Zeren & Ayşe Ari. (2013), A spatial panel data analysis of crime rates in EU. Discussion Papers on Business and Economics, Department of Business and Economics,Faculty of Social Sciences,University of Southern Denmark, 5(3), PP. 134-149. -       Raluca-Ana-Maria Dumttru (2012), The Relationship Between Crime Rate, Unemployment Rate and the Share of Total School Population, A Multifactorial Model, International Journal of Criminal Investigation, 2(2), PP. 141-159._||_
former: The Letter of Social Sciences دانشگاه تهران مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق) 1010-2809 دانشگاه تهران 179 10.22059/jsr.2021.81427 علمی وپزوهشی تحلیل مصرف فرهنگی و رسانه‌ای نسل‌های رسانه‌ای در رسانه‌های اجتماعی؛ مطالعه کاربران فضای مجازی در شهر تهران سلیمانی ساسانی مجید استادیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران اکبری الهام استادیار دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس 05 03 2021 27 2 325 359 22 11 2020 03 03 2021 Copyright © 2021, دانشگاه تهران. 2021 https://jsr.ut.ac.ir/article_81427.html

هر نسلی روحیات و مطالبات خاص خود را دارد که برخاسته از شرایط تاریخی و زیست‌بوم آن نسل است و در این میان، فنّاوری تأثیر عمیقی بر نسل‌ها دارد. بر اساس رویکرد نظری «نسل‌های رسانه‌ای»، رسانه‌های جدید هر دورۀ تاریخی، تعیین‌کنندۀ بسیاری از ابعاد شناختی هر نسل است. بر این اساس، رسانه‌ها و مصرف آنان که کارکردهایی چون آگاه‌سازی، سرگرمی، هویت‌سازی، بیان روایت‌ها، ارائه ایدئولوژی‌ها، ارزش‌ها و باورها را دارند؛ می‌توانند قالب‌دهی معرفت‌شناسانه نسل‌ها را در دست داشته باشند. ازاین‌رو، رسانه‌ها برای هر نسلی به‌عنوان تجربۀ زیسته، عامل جامعه‌پذیری، هویت‌سازی و شناخت از جهان پیرامون شناخته می‌شود. مطالعه حاضر نیز با این رویکرد و به تحلیل مصرف فرهنگی و رسانه‌ای نسل‌های رسانه‌ای در شهر تهران می‌پردازد و میزان و انگیزه این مصرف را در میان نسل‌های رسانه‌ای با توجه به حضور رسانه‌های اجتماعی و فضای مجازی با روش پیمایش و با ابزار پرسشنامه مورد پژوهش قرار داده است. در این مطالعه، از روش نمونه‌گیری چندمرحله‌ای استفاده شده و واحد تحلیل نیز فرد (کاربر رسانه اجتماعی) می‌باشد. جامعۀ مورد مطالعه شهر تهران و تعداد نمونه‌ها ۳۸۸ است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که رابطۀ معناداری بین نسل‌های رسانه‌ای و «تماشای تلویزیون»، «تماشای ماهواره»، «مطالعۀ مطبوعات» و «مطالعۀ کتاب» وجود ندارد. بااین‌وجود، با کاهش سن نسل رسانه‌ای، بر میزان استفاده از «رادیو و تلویزیون آنلاین»، «بازی‌های آنلاین»، «سایت‌های فیلم و موسیقی»، «سایت‌های آموزشی» و «پلتفرم‌های خدمات» افزوده می‌شود. درعین‌حال با کاهش نسل رسانه‌ای مصرف رسانه‌های سنتی‌تر مانند رادیو کاهش پیدا کرده است. همچنین درمجموع، بیشترین مدت‌زمان استفاده از فضای مجازی به خدمات سایت‌های فیلم و موسیقی و بعدازآن سایت‌های آموزشی اختصاص دارد. همچنین نتایج نشان می‌دهد که تقریباً همه نسل‌های رسانه‌ای به یک‌میزان از فضای مجازی برای دریافت مقاله و مطالعه کتاب آنلاین استفاده می‌کنند و رابطه‌ای بین نسل‌های رسانه‌ای و دریافت مقاله و مطالعه کتاب آنلاین وجود ندارد.

 نسل‌های رسانه‌ای رسانه‌های اجتماعی مصرف فرهنگی مصرف رسانه‌ای اسمی، ر. (1384) نظرسنجی از جوانان و نوجوانان درباره استفاده از اینترنت، تهران: مرکز تحقیقات، مطالعات و سنجش برنامه‌ای اداره کل پژوهش‌های اجتماعی و سنجش برنامه‌ای صداوسیما. الیاسی، م.؛ پرده‌دار، ف.؛ ترشیزی، س.؛ خوش فر، غ.؛ دنکو، م. (1390) بررسی عوامل مؤثر بر مصرف کالاهای فرهنگی در بین جوانان، جامعه‌پژوهی فرهنگی، 55-76. ایسپا (1398) مهاجرت مردم ایران از تلگرام به واتساپ، ۳۰ تیر ۱۳۹۸. www.ispa.ir. بشیر، ح؛ افراسیابی، م (1391) شبکه‌های اجتماعی اینترنتی و سبک زندگی جوانان: مطالعه موردی بزرگ‌ترین جامعه مجازی ایرانیان، تحقیقات فرهنگی ایران، بهار 1391، دوره 5، شماره 1 (پیاپی 17)، صص ۳۱-۶۰. پاترسون، م (۱۳۹۸) مصرف و زندگی روزمره، ترجمه جمال محمدی و نرگس ایمانی‌مرنی، تهران: نی. خجسته باقرزاده، ح.؛ بردبار، م.؛ عقیلی، س. (1397) آینده مصرف رسانه‌ای مخاطبان: مطالعه موردی با روش دلفی، مطالعات فرهنگ- ارتباطات، 83-106. دارابی، ع.؛ مختارپور، م. (1395) مطالعه رابطه استفاده از شبکههای اجتماعی واتساپ و تلگرام با سبک زندگی دانشجویان رشته‌های علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات تهران، مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 87-102. ربیعی، ع (۱۳۸۷) رسانه‌های نوین و بحران هویت، مطالعات ملی، دوره 9، شماره 4 (36)؛ صص ۱۴۹-۱۷۶. زارعی، ن.؛ علی یار، ا.؛ معتضدیان، ن. (1394) مصرف رسانه‌های فراملی و سلامت تغذیه زنان: یک مطالعه بین نسلی، مدیریت اطلاعات سلامت، 328-338. شهرام نیا، ا و دیگران (1395) رابطه مصرف رسانه‌ای و سرمایه فرهنگی، رفاه اجتماعی، دوره 15، شماره 59، صص 219-187. صادقی، س. (1384) نگاهی جرم شناسانه بر جرائم، امنیت و کنترل در اینترنت، فصلنامه انجمن ایرانیان مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 39-57. کاظمیان، م.؛ ابراهیمی، ق.؛ همتی، ز. (1393) مصرف فرهنگی و عوامل مرتبط با آن، جامعه پژوهی فرهنگی، 133-153. کلانتری، ع؛ حسنی، ح؛ علیپور، ا (۱۳۹۱) سنجش تأثیر جنسیت بر مصرف رسانه‌ای در ایران (تحلیل ثانویه داده‌های پیمایشی ملی)، زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان)، زمستان 1391، دوره 10، شماره 4 (پیاپی 39)، صص ۷۹-۹۹. مهدی‌زاده. م.(1391) نظریه‌های رسانه، تهران: همشهری. وبلن، ت. (1383) نظریه طبقه مرفه، تهران: نشر نی. Alderson, A., Junisbai, A., & Heacock, I. (2007). ‘Social Status and Cultural Consumption in the United States’. Poetics, 35. Akbari, E. (2019). The Role of Online Social Networks in Teaching and Learning a Foreign Language, dissertation, Utrecht University Repository. Akbari, E. (2019). Extensive use of online social networks: a qualitative analysis of Iranian students' perspectives. International Journal of Web Based Communities (IJWBC), Vol. 15, No. 2, 2019. Bocock, R. (1992). Consumption and Life styles”in: the social and cultural forms of modernity. London: Polity press and open uneversity pob. Bolin, G. (2016). Media Generations. NewYork: Routledge. Chengbo, G. (2007). Introduction to New Media [M]. China Radio, Film and Television Publishing House, 2. Coelho, J., Gomes, G., Matos, E., & Duarte, C. (2013). A Survey About Media Content Consumption in Social Network Platform. 5th Conferência Nacional em Interacção Pessoa-Máquina. Interacção. Crasodo, G. (2006). The Media in the Network Society: Browsing, News, Filters and Citizenship. NY: Centre for Research and Studies in. Damian, R., & Lam, A. (2018, 02). Social Media in the Middle East: The Story of 2017؛Key developments, stories and research findings. Elwell, K. sage (2013), The Transmediated self: Life between the Digital and the Analog, Convergence, Sage, Vol. 20, No. 2, pp. 233–249. Florya, A. (2014). Three Generations Travel. MAMK: University of Applied Science: Bachelor’s Thesis Tourism. Francis, T., & Hoefel, F. (2018). True Gen’: Generation Z and its implications for companies. McKinsey & Company. Gupta, S., & Bashir, L. (2018). Social Networking Usage Questionnaire: Development and Validation in an Indian Higher Education Context. Turkish Online Journal of Distance Education, 19(4), 214-227. Hong, J., & Jian, X. (2006). Introduction to new media [M]. Howe, N., & Strauss, W. (1992). Generations: The history of America's future, 1584 to 2069. Harper Collins. Kaplan, A. M., & Haenlein, M. (2009). Consumer use and business potential of virtual worlds: The case of “second life”. The International Journal on Media Management, 11(3-4), 93-101. Katz-Gerro, T., & Sullivan, O. (2010). ‘Voracious Cultural Consumption: The Intertwining of Gender and Social Status’, Time and Society, 19. Kietzmann, J., & Hermkens, K. (2011). "Social media? Get serious! Understanding the functional building blocks of social media". Business Horizons, 241-251. Kim, W., Jeong, O. R., & Lee, S. W. (2010). On social Web sites. Information systems, 35(2), 215-236. Kuang, W. (2018). Social Media in China. Springer. Lehtimäki, T., Salo, J., Hiltula, H., & Lankinen, M. (2009). Harnessing web 2.0 for business to business marketing-Literature review and an empirical perspective from Finland. Faculty of Economics and Business Administration, 29(2009), 76. Lietsala, K., & Sirkkunen, E. (2008). Social media. Introduction to the tools and processes of participatory economy. Livingston, Sonia (2015), Media audiences, interpreters andusers, Availablein LSE Research Online Livingstone, S. (2005). Media audiences, interpreters, users. In Maidenhead, Gillespie, M, Media Audience (pp. 9-50). UK: Open University Press. Mage, C., Meek, J., Wellens, J., & Hooley, T. (2009). Facebook, Social Integration and Informal Learning at University: It Is More for Socialising and Talking to Friends about Work than for Actually Doing Work, Learning,. Media and Technology, 141-155. Mahoney, L. M., & Tang, T. (2016). Strategic social media: From marketing to social change. John Wiley & Sons. Mandiberg, M. (2012), The social media reader, New York: New York University Press Mayfield, A. (2008). What is social media. Mccready, M. (2011). Generational issues in supervision and administration. ASHA Leader: 12-15. Obar, JA and Wildman, S. (2015). Social media definition and the governance challenge: An introduction to the special issue. Telecommunications policy, 39(9), 745-750. Reingold, H (2001), The Virtual Community: Homesteading on the Electronic Frontier, The MIT Press. Safko, L., & David, K. (2009). Brake.,“The Social Media Bible: Tactics, Tools, and Strategies for Business Success”. Serazio, E. (2013). Your Ad Here: The Cool Sell of Guerrilla Marketing. NewYork: New York University Press. Turkle, Sherry (1996), Who am we, Wired Magazine, Vol. 4, No. 1. van den Berg, P. (2007). Body dissatisfaction and body comparison with media images in males and females. Body Image, 257–268. Ward, S. (2010). Social media definition. About. com._||_
former: The Letter of Social Sciences دانشگاه تهران مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق) 1010-2809 دانشگاه تهران 179 10.22059/jsr.2021.81428 علمی وپزوهشی روایت تجربۀ سیل‌زدگی در بین کنشگران اجتماعی شهرستان پُلدختر پیرک مژگان کارشناسی ارشد جامعهشناسی دانشگاه اصفهان باقری حیدری فاطمه مربی گروه جامعهشناسی دانشگاه پیام نور-مرکز پلدختر حسن‌پور آرش دکتری جامعه‌شناسی دانشگاه اصفهان 19 02 2021 27 2 361 393 29 05 2020 05 01 2021 Copyright © 2021, دانشگاه تهران. 2021 https://jsr.ut.ac.ir/article_81428.html

سیل یکی از بلایای طبیعی است. فهمِ ما از سیل به‌مثابه یک فاجعه، تفسیری برساختی است. در این مقاله تلاش خواهیم کرد تا با رویکرد غیرمتمرکز و برساختی، روایت سیل را در تجربه زیستۀ سیل‌زدگان مورد شناسایی قرار دهیم. سؤال اصلی تحقیق این است: مردم شهرستان پلدختر فاجعۀ سیل را چگونه روایت می‌کنند. برای پاسخ به این سؤال در سنت تحقیق کیفی در چارچوب روش تحلیل روایت و مصاحبه کیفی با هجده نمونه به جمع‌آوری اطلاعات و تحلیل آن پرداخته‌ایم. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد فهم سیل‌زدگان در چارچوب نقصان‌ها و ناکارآمدی تکنوکراتیک و همچنین ذیل پارادایم دینی به‌مثابه عقوبت الهی و کفاره گناهان است. سیل نظم مفروض و مستقر جوامع را بر هم می‌ریزد و کرامت سیل‌زدگان را مخدوش کرده و رخدادهایی نظیر آوارگی، تحقیر و تبعیض برای آن‌ها ایجاد می‌کند. فاجعۀ سیل همچنین دیالکتیکی از همکاری و تفرقه ایجاد کرده که سامان اجتماعی را دستخوش تغییر می‌سازد. روایت سیل‌زدگان از وضعیت پساسیل همچنین گویای آن بود که سیل و بحران به بارآمدۀ پس از آن در یک موقعیت پسینی نوعی نارضایتی محلی و عمومی ایجاد می‌سازد که می‌تواند سیل را سیاسی کرده و سرمایه اجتماعی را دچار نوسان نماید. همچنین در پیوستار فاجعه، آسیب‌پذیری سیل‌زدگان دو سویۀ فرهنگی و مادی دارد که در تجربیاتی نظیر فقدان و محتاج‌شدن نمود پیدا می‌کند. تاب‌آوری اجتماعی و سَر کردن با فاجعه نیز با توسل به نظام‌های معنابخش دینی و ایدۀ نجاتِ خود به‌رغم مرگ دیگری و تجربۀ فقدانْ تحقق پیدا می‌کند.

 سیل فاجعه برساخت‌گرایی رخداد بحرانی خاطره کانکسی شدن زندگی فراموشی اباذری، یوسف (1384) حس معصومیت را ازدست‌داده‌ایم، روزنامه اعتماد، فرهنگ امروز، سه‌شنبه ۲۳ آبان ۱۳۹۶، شناسه خبر: 52354: https://yossif-abazari.persianblog.ir/ZKANjp4LvksbbyXX8N8D. افتخاری‌راد، امیرهوشنگ (1387) فاجعه و شهادت دادن، ماهنامه اینترنتی رخداد، شماره 2، بهمن‌ماه، صص 42-40، WWW.rokhdaad.com. آقابابایی، احسان؛ همتی، رضا (1395) پژوهش روایت، به‌مثابه یک روش تحقیق کیفی، سال پنجم شماره 2، پیاپی ۱۰، پاییز و زمستان. آگامبن، جورجو (1396) باقیمانده‌های آشویتس: شاهد و بایگانی، ترجمۀ مجتبی گل‌محمدی، تهران: نشر بیدگل. بنیامین، والتر (1387) عروسک و کوتوله، مقالاتی در باب فلسفه زبان و فلسفه تاریخ، ترجمۀ مراد فرهادپور و امید مهرگان، تهران: انتشارات گام نو. ترکارانی، مجتبی؛ مرادی‌نژاد، الهام (1398) بررسی تغییرات سرمایه اجتماعی در بلایای طبیعی مطالعه سیلاب لرستان در فروردین 1398، مجله مطالعات اجتماعی ایران، دوره سیزدهم، شماره 2، صص 123-148. ربیعی، علی؛ اردلان، علی؛ پورحسینی، سمیرا سادات (1392) ارزیابی کارکرد هماهنگی سازمان‌های مسئول در مدیریت بلایای طبیعی، مجله پژوهشی حکیم، دوره شانزدهم، شماره دوم، صص 107-117. رفویی، پوریا (1389) حوزه خاکستری اردوگاه: پریمو لویی و چیزهایی برای روایت نشدن، روزنامه شرق، شماره 1028. شریعتی، سارا (1387) یک جامعه‌شناسی برای یک جهان؟ یک مسئله‌شناسی دوگانه، مجله مطالعات اجتماعی ایران، دوره سوم، شماره 1، صص 63- 83. عابدی، قدرت اله (1377) بررسی بلایای طبیعی و نقش آن در توسعه پایداری با تأکید بر ایران، فصلنامه اطلاعات جغرافیایی سپهر، دوره هفتم، شماره 28، صص 52-64. عزیزی، فرید؛ اتابک، محمد؛ بخشنده، باران (1399) بازنمایی رخداد سیل در صفحه اول چهار روزنامه سراسری، فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، انتشار آنلاین از تاریخ 25/3/ 1399. 10.22034/jcsc.2020.111751.1961. عمادیان، بارانه (1398) تاریخ طبیعی زوال؛ تأملاتی درباره سوژه ویران، تهران: نشر بیدگل. عنبری، موسی (1381) ارزیابی رویکردهای نظری در مدیریت امداد فاجعه در ایران، اولین همایش علمی تحقیقی مدیریت امداد و نجات، صص 88-98 https://www.civilica.com/Paper-SRM01-SRM01_007.html. عنبری، موسی (1395) ماجرای پیک‌نیک و جامعه‌شناسی پلاسکو، مجموعه مقالات جستارهایی در پلاسکو، پژوهشگاه فرهنگ، هنر، ارتباطات، صص 43-50. فرهادپور، مراد (1387) فاجعه، سیاست یا انسان‌دوستی، ماهنامه اینترنتی رخداد، شماره 2، صص 1-24. کرنی، ریچارد (1384) در باب داستان، ترجمۀ سهیل سمی، تهران: ققنوس. محمدپور، احمد (1389) ضد روش منطق و طرح در روش‌شناسی کیفی، جلد اول، تهران: جامعه‌شناسان. محمدپور، احمد (1390) روش تحقیق کیفی، ضد روش 1، منطق و طرح روش‌شناسی کیفی، تهران: انتشارات جامعه‌شناسان. محمدی، جمال؛ محمودی، جهانگیر (1396) روایت تاریخ در مطالعات فرودستان (استراتژی‌ها و سیاست نوشتار تاریخ فرودستان)، مجله مطالعات جامعه‌شناختی، دوره 25، شماره 2، صص 457-479. وبستر، لئونارد؛ مرتوا، پاتریسا (1395) کاربرد پژوهش روایت به‌مثابه روش تحقیق کیفی، ترجمۀ احسان آقابابایی و داوود زهرانی، انتشارات جهاد دانشگاهی واحد اصفهان. هاشمی، سید ضیاء (1395) پیام پلاسکو، مجموعه مقالات جستارهایی در پلاسکو، پژوهشگاه فرهنگ، هنر، ارتباطات، صص 25- 30. Alexander, David E. (2008) “Mainstreaming Disaster Risk Management,” in Lee Bosher (ed.), Hazards and the Built Environment: Attaining Built-in Resilience. London: Taylor and Francis, 20-36. Arendt, Hannah (2003) Responsibility and Judgment, Schocken Publisher. Beck, Ulrich (1992) “The Risk Society. Towards a New Modernity” London: Sage, First Published October 1, 1993. Bolin, R. C, with L. Stanford (1998) The Northridge Earthquake: Vulnerability and Disaster. London: Routledge. Czarniawska, Barbara (2004) Narratives in Social Science Research, London, thousand Oaks, New Delhi. Lieblich, A, Tuval, M, R (1998) Tamar Zilber Narrative Research: Reading, Analysis, and Interpretation.vol. 47, sage, thousand Oaks. Luhmann, N. (1993) Risk: A Sociological Theory. New York: Walter de Gruyter. Lincoln, Y.S. & Guba, E.G. (1985) Naturalistic Inquiry. Newbury Park, CA: Sage. Manyena, Siambabala Bernard (2006) “The Concept of Resilience Revisited”, Disasters, 30(4), 434-450.  Mercer, Jessica; Kelman, Ilan; Taranis, Lorin; Suchet-Pearson, Sandie (2010) “Framework for Integrating Indigenous and Scientific Knowledge for Disaster Risk Reduction”, Disasters, 34(1), 214-239. Miller, G. and J. A. Holstein (eds.) 1993. Constructivist Controversies: Issues in Social Problems Theory. New York: Aldine de Gruyter. Sarbin, T. R. and J. I. Kitsuse (eds.). 1994. Constructing the Social. Thousand Oaks, CA: Sage Publications. Spector, M. and J. I. Kitsuse (1987) Constructing Social Problems. New York: Aldine de Gruyter. Tierney, Kathleen j. and Lindell, Michael K. & Perry, Ronald W (2001) Facing the unexpected: Disaster Preparedness and Response in the United States, Joseph Henry Press. Yusin, Jennifer (2005) Writing the Disaster: Testimony and the Instant of My Death Colloquy text theory critique 10, Monash University, PP: 134149. _||_
former: The Letter of Social Sciences دانشگاه تهران مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق) 1010-2809 دانشگاه تهران 179 10.22059/jsr.2021.81429 علمی وپزوهشی طراحی و تبیین الگوی اثربخشی سرمایه اجتماعی بر بازیافت زباله (مورد مطالعه: شهروندان شهر تهران) خدابخش عباس استادیار وعضو هیات علمی دانشگاه پیام نور مصطفی پور کامبیز دhنشجوی دکتری مدیریت بازرگانی دانشگاه پیام نور تهران 05 03 2021 27 2 395 418 05 07 2020 26 02 2021 Copyright © 2021, دانشگاه تهران. 2021 https://jsr.ut.ac.ir/article_81429.html

با افزایش روزافزون جمعیت شهرها، مدیریت پسماند شهری و نحوه جلب مشارکت شهروندان در این زمینه، به یکی از چالش‌های مهم مدیریت شهری به ویژه در کلانشهرها تبدیل شده است. در عین حال، مشارکت شهروندان و موفقیت در مدیریت پسماند مزایای زیست‌محیطی و اقتصادی بسیاری به همراه دارد. مطالعه پیش‌رو به تأثیر سرمایه اجتماعی شهروندان بر افزایش مشارکت آنان در مدیریت پسماندهای شهری در شهر تهران با استفاده از سه روش پیمایش، مطالعه اسنادی و سناریوسازی می‌پردازد. جامعه آماری تحقیق شامل مجموعه شهروندان شهر تهران است که به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، تعداد 950 نفر نمونه از مناطق 22 گانه شهر تهران انتخاب شدند. نتایج تحقیق نشان می‌دهند که به ترتیب متغیرهای آگاهی نسبت به امور، با 0.544 =β، مشارکت خیریه‌ای با 0.338 =β، مشارکت رسمی با 0.306 =β، مشارکت مذهبی است که دارای 0.239 =β، اعتماد عمومی با 0.138 = β، سطح تحصیلات با 0.132 =β، سن با 0.125 = β و در نهایت رضایت از شهرداری با 0.124 = β بیشترین رابطه آماری را با متغیر با مشارکت در تفکیک زباله دارند. مقادیر رگرسیونی مدل حاکی است متغیرهای میزان رضایت از شهرداری 124. +، سن 125.-، تحصیلات 132.+، اعتماد عمومی 138.+، مشارکت مذهبی 239.+، مشارکت رسمی 306.+، مشارکت خیریه‌های 338. + و آگاهی 544.+ از تغییرات مشارکت در تفکیک زباله از مبداء را پیش‌بینی می‌کنند. در پایان با استفاده از داده‌های مدل رگرسیونی، پنج سناریوی محتمل ارائه شده است که در سناریوی پنجم چنانچه سطح تأثیرگذاری متغیرهای تأثیرگذار در بالاترین سطح (خیلی زیاد) صورت پذیرد، درآمد شهرداری از تفکیک زباله در مبدأ در سال، بیش از هزار میلیارد ریال خواهد بود.

 سرمایه اجتماعی مشارکت اجتماعی بازیافت زباله تفکیک از مبدأ مدیریت شهری مدیریت پسماند الوانی، مهدی؛ شیروانی، علی‌رضا (1385) سرمایه اجتماعی: مفاهیم، نظریه‌ها و کاربردها، اصفهان: مانی. محسنی تبریزی، علیرضا (1380) «بررسی مفهوم اعتماد با رویکرد روانشناختی اجتماعی»، نمایه پژوهش، 18. بقائی گوگجه، الهه (1397) بررسی طرح تفکیک زباله از مبدأ و میزان مشارکت‌های مردمی، سومین کنگره ملی بازیافت و استفاده از منابع آلی تجدید شونده در کشاورزی. توسلی، غلامعباس، و موسوی، مرضیه (1384) «مفهوم سرمایه در نظریات کلاسیک و جدید با تأکید بر سرمایه اجتماعی»، نامه علوم اجتماعی، 26. توکلی، مرتضی و تاج‌بخش، کاظم (1387) بررسی و تحلیل میزان سرمایه اجتماعی در مناطق شهری و روستایی مرزی سیستان، فصلنامه روستا و توسعه، سال 11، شماره 2: 143-162. عبداللهی، محمد (1386) «مسائل و راه حل‌های سنجش و تحلیل سرمایه اجتماعی در ایران»، فصلنامه علوم اجتماعی، شماره 38 و 39: 57-31. کلمن، جیمز. (1376) بنیادهای نظریه اجتماعی. (منوچهر صبوری، مترجم). تهران: نی. Krishna, A; Uphoff, N, (2002). Mapping and measuring social capital through assessment of collective action to conserve and develop watersheds in Rajasthan, in India. Published in: Grootaert, C; Bastelaer, T. (2002) The Role of Social Capital in Development, Cambridge Univ. Press. Jones, Nikoleta; Sophoulis, Costas M.; Iosifides, Theodoros; Botetzagias, Iosif; and Evangelinos, Konstantinos (2009) 'The influence of social capital on environmental policy instruments', Environmental Politics, 18: 4, 595-611 To link to this Article: DOI: 10.1080/09644010903007443URL: http://dx.doi.org/10.1080/09644010903007443 (7) (PDF) The influence of social capital on environmental policy instruments. Available from: https://www.researchgate.net/publication/233365142_The_influence_of_social_capital_on_environmental_policy_instruments [accessed Jul 03 2020]. Beugelsdijk, Sjoerd; Van Schaik, Ton (2005) “Social Capital and Growth in European regions: An Empirical Test” European Journal of Political Economy. Mohammadi, Mehdi; Imani, Fatemeh (2018) Conceptual and Interactive Study of Sustainable Urban Management and Social Capital Improvement Case Study of Tehran District 17, First Conference on Challenges and Presentation of New Urban Management Solutions, Tehran, Basij Municipality of Tehran. Shahkoohi, Alireza; Khoshfar, Alamreza; Vangari, Azam (2014). Investigation of Citizen Participation in. Household Waste Management Case Study: Mashhad City, Journal of Urban-Regional Planning, Volume 5, Number 15. Abbaszadeh Mohammad, Hossein Mirzaei, Laura Aliari (2015), The Impact of Cultural and Social Capital on Citizens' Participation in Household Waste Collection and Collection (Case Study of Urmia Citizens), Urban Sociological Studies of the Year Fifth Spring (2015) No. 14. Putnam, Robert P. (1995b). “Tuning In, Tuning Out: The Strange Disappearance of Social Capital in America”, PS: Political Science and Polities, 28: 664-83. Van Liere, K. D., & Dunlap, R. E. (1980). The Social Bases of Environmental Concern: A Review of Hypotheses, Explanations and Empirical Evidence. Public Opinion Quarterly, 44, 181-197. http://dx.doi.org/10.1086/268583 Witmer, J. F., & Geller, E. S. (1976). Facilitating paper recycling: Effects of prompts, raffles, and contests. Journal of Applied Behavior Analysis, 9 (3), 315–322. https://doi.org/10.1901/jaba.1976.9-315 _||_