2021-07-16T10:26:49Z
https://jsr.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=10672
مطالعات جامعه شناختی
(نامه علوم اجتماعی سابق)
نامه علوم اجتماعی سابق
1010-2809
1010-2809
1399
27
2
مارسل موس و سنت دورکیمی: همبستگی اجتماعی و نقد فایدهگرایی، فاشیسم و بلشویسم
سارا
شریعتی مزینانی
علیرضا
ذاکری
محمد
رضایی
دورکیم و سنت دورکیمی در علوم اجتماعی ایران، تاکنون تحت سیطره هژمونی جامعهشناسی پارسونزی خوانده شدهاند و تصویری محافظهکار و مدافع نظم موجود از آنها شکل گرفته است. این مسئله سبب شده تا نقدهای مهم این سنت فکری بر اشکال مختلف نظم موجود زمان خود یعنی فایدهگرایی و اقتصاد بازار آزاد از یکسو و فاشیسم و بلشویسم از سوی دیگر در علوم اجتماعی ایران چندان محل توجه قرار نگیرد. این در حالی است که جامعه ما از یکسو برای نزدیک به سه دهه تحت تأثیر سیاستهای بازار آزادی بوده و از سوی دیگر به واسطه فقدان تشکلهای اجتماعی قدرتمند، همواره در معرض خطرات جامعه تودهای قرار داشته است.
معرفی مارسل موس، خواهرزاده، شاگرد، جانشین و ادامهدهنده سنت دورکیم به علوم اجتماعی ایران با محور قرار دادن دو متن مهم او رساله هدیه و «ارزیابی جامعهشناسانه بلشویسم» که در بردارنده نقدهای موس بر فایدهگرایان اقتصادی، فاشیستها و تجربه بلشویسم است، گامی در جهت ترسیم چشمانداز دورکیمی دیگر است. دورکیمی رادیکال، که به نظر میرسد امروز بیشتر به کار تحلیل شرایط اجتماعی ایران خواهد آمد.
مارسل موس
امیل دورکیم
همبستگی اجتماعی
سوسیالیسم
انجمنهای حرفهای
سندیکا
2021
02
19
9
34
https://jsr.ut.ac.ir/article_81415_8a1533c736d51a82fb1ce7f49f552435.pdf
مطالعات جامعه شناختی
(نامه علوم اجتماعی سابق)
نامه علوم اجتماعی سابق
1010-2809
1010-2809
1399
27
2
جنبش خزینه اقدامات بهداشتی برای اصلاح وضع حمامها و مقاومتهای مردمی
سولماز
سپهری آزاد
پس از قرنها استفاده از حمام عمومی، ناگهان خزینه منشأ آلودگی و شیوع بیماری شناخته شد و میبایست جایش را بهدوش میداد و «حمام عمومی» به «حمام انفرادی» بدل میشد. همگام با اعمال شیوههای انضباطی نهادهای قانونی، مفهومی متفاوت از حفظالصحه در جامعه شکل گرفت، آلودگی معابر، آبراهها، اهمیت بهداشت عمومی و ضرورت پیشگیری موضوع سخنها شد، میکروب را بلایی خانمانسوز نامیدند و آلودگی صورتی مرئی یافت. «اصلاح وضع حمام» (۱۳۴۹ ـ ۱۳۱۸) که ابتدا راهی کجدارومریز میپیمود، در شهریور ۱۳۳۶ با اخطار وزیرکشور، صورتی جدیتر یافت و نهادهای قانونی در برابر مقاومت گرمابهدارها، مردم و روحانیت، شیوههای انضباطی سختگیرانهتری برای نظارت و کنترل درپیشگرفتند.
دوگانۀ آلوده/بهداشتی به دوگانۀ نجس/پاک بدل شد و نگاه بهبیماری، عامل بیماریزا و سلامتی تغییر کرد. این پژوهش بر مبنای روش تحلیل اسنادی و با بینشی تبارشناسانه میکوشد رخداد تغییر خزینه به دوش و تحولات ناشی از آن را در بستر تاریخی زمان خودش بررسی کند و با استفاده از اسناد و بازسازی جامعۀ آنروز بهشناسایی رخدادها، عوامل و نیروهای همآیندی بپردازد که همزمانیشان در بزنگاه تاریخیِ ضرورت و تصادف به تغییر و ساخت جامعهای نو انجامید.
خزینه
حمام عمومی
حفظالصحه
مقاومت
بهداشت سنتی
بهداشت مدرن
آلودگی آب
2021
02
19
35
59
https://jsr.ut.ac.ir/article_81416_cfd444cd85861fcd4fb4ae6be38bdc80.pdf
مطالعات جامعه شناختی
(نامه علوم اجتماعی سابق)
نامه علوم اجتماعی سابق
1010-2809
1010-2809
1399
27
2
رویکرد علم بومی و جهانی در ایران و ضرورت تعامل بین آنها
یعقوب
موسوی
در حال حاضر ساختار و سازمان علم در کشور بیش از هر زمان دیگر با تداوم چالش مهم دو رویکرد عمده علم بومی و علم جهانی روبرو است. طرح و بررسی کلامی این موضوع به گذشتههای بسیار دور از جمله در کار مولفان اخوانالصفا در قرن پنجم هجری در جهان اسلام و با شرح مبسوط جفرافیای دانش در مقدمه کتاب رسائل آنها مربوط میشود. بنا به دلایل مختلف این موضوع طی قرنها هیچگاه در کانون بررسیهای فلسفی و کلامی مورد توجه نبوده است. تحقیق پیرامون جوانب مختلف علم در ایران از منظر معرفتشناختی و جامعهشناختی تقریباً به سالهای قبل از انقلاب باز میگردد. طی دهههای اخیر عوامل متعددی سبب تقویت تمایل به تأسیس و توسعه علم بومی و تشدید چالشهای آن در استفاده از علم جهانی را موجب شده است. عدم توسعه پایدار علم در کشور، بحران در نظام کارایی آن، عدم کفایت سیاستورزی علم نوین در کاهش معظلات ملی، تردید در قبال تمربخشی نظریههای علمی مدرن در قبال ساختار پیچیده اجتماعی و فرهنگی کشور و نیز آمیختگی مقاومت فرهنگی همراه با خردهفرهنگهای متعارض با بنیادهای دانش نوین، زمینه رویش و پذیرش انگارههای علم بومی یا بومیشدن علم را موجب شده است. در حالی که ویژگی شناخته شده علم چه در دنیای باستان و چه در ازمنه جدید همانا فرامکانی و فرازمانی ماهیت علم است و یا به عبارت دیگر گفته میشود ساحت علم در ادراک و تفسیر آن از یک مقیاس جهانی پیروی میکند. در این رویکرد علوم عاری از هر نوع تعین مکانی قابلیت تولید، پذیرش، انتشار و کاربرد را در جغرافیای جهان پیدا میکنند. موضوعی که در این مقاله بدان پرداخته میشود بررسی به شیوهای تحلیلی و نقادانه از جنبهها و جهتهای هر یک از رویکردهای فوق در یک فرایند معرفتشناسانه است. به عبارت دیگر هدف از تولید این نوشتار نقد و بررسی جنبههای متعارض این دو وجه از علم و تدقیق راهبردهایی ممکن جهت برساخت نوین از معرفتشناسی بومی در تعاطی و تعامل با ساحت علم جهانی است.
علم بومی
علم جهانی
دوگانگی معرفتشناختی
تعامل پایدار معرفتی
علم و توسعه
2021
02
19
61
79
https://jsr.ut.ac.ir/article_81418_c064127a360abdc7e8b98897f3c0c42d.pdf
مطالعات جامعه شناختی
(نامه علوم اجتماعی سابق)
نامه علوم اجتماعی سابق
1010-2809
1010-2809
1399
27
2
بودجهریزی دولتی و بازاریسازی آموزش عالی (مطالعه موردی: دانشگاه شیراز)
علی
اکبری
بازاریسازی یکی از مهمترین تحولات آموزش عالی دنیا در دهههای اخیر است. بازاریسازی آموزش عالی در ایران نیز بعد از انقلاب شروع شده و روندی صعودی داشته است. یکی از معیارهای این بازاریسازی روند تدوین و تخصیص بودجه دولت در حوزه آموزش است. تحلیل عملکردی تدوین و تخصیص بودجه آموزش عالی در ایران نشان میدهد از دهۀ هفتاد به بعد، بودجهریزی دولتی در حوزه آموزش عالی در راستای سیاستهایی نئولیبرالی بوده است. این پژوهش با روشی کیفی و بر اساس تحلیل اسناد به بررسی بودجهریزی دولتی در حوزه آموزش عالی با مطالعه موردی دانشگاه شیراز پرداخته است. برخی از نتایج حاصل شده نشان میدهد: 1. اعتبارات تملک داراییهای سرمایهای همواره کاهش پیدا کرده است، 2. هزینههای پرسنلی بخش عظیمی از بودجه جاری را شکل داده و سهم صعودی داشتهاند، 3. هزینههای پژوهشی و تحقیقاتی روندی نزولی داشتهاند و 4. خدمات رفاهی همواره محدود شدهاند. همه این نتایج نشانههای کاهش اهمیت آموزش عالی در بودجهریزی کشور و تلاش در راستای سوق آن به سمت بازاریشدن است.
بودجه آموزش عالی
بازارسازی
دولت
نئولیبرالیسم
دانشگاه شیراز
2021
02
19
81
110
https://jsr.ut.ac.ir/article_81419_d05489bfdcc692971cdb9469abe06b38.pdf
مطالعات جامعه شناختی
(نامه علوم اجتماعی سابق)
نامه علوم اجتماعی سابق
1010-2809
1010-2809
1399
27
2
تحلیلی انتقادی بر نظریههای برابری جنسیتی در ورزش و چالشهای موجود
آسو
جواهری
حسین
راغفر
یوسف
اباذری
نابرابری، روابط قدرت، سرمایه و ساختار جنسیتی، مسائل و موانع مهمی در مقابل شرکت زنان در ورزش ایجاد کردهاند. این مسائل در دهههای اخیر به توجه بیشتر به نظریههای برابری جنسیتی و مطالعات جنسیت در موضوع ورزش و زنان منجر شده است. نظریههایی که علاوه بر تفاوتهای گسترده، وجوه مشترکی درباره برخی راهحلهای ارائهشده نیز دارند. تفاوت مبنای نظری این رویکردها با پیچیدگیهای ناشی از شرایط عینی زنان منجر به برخی چالشها شده است. بهویژه در کشورهایی همچون ایران که کاربست برخی از این راهبردها در مواجهه با درهمتنیدگی موانع ساختاری، با چالش روبرو بوده است. این پژوهش، تحلیلی انتقادی از مهمترین نظریههای برابری جنسیتی درباره ورزش و چالشهای آنها است و به صورت کیفی و با روش اسنادی انجام شده است. تحلیل این نظریهها نشان میدهد برای حذف موانع پیش روی ورزش زنان و دستیابی به وضعیت برابر، شناخت دقیق مبانی نظری راهبردها و بستر اجتماعی موردنظر به یک اندازه ضروری است. در این صورت میتوان انتظار داشت، سیاستگذاریها با توجه به شرایط عینی جامعه طراحی شود و از اجرای راهبردهای متناقض و بازتولیدکننده نابرابری و تبعیض جنسیتی پیشگیری شود.
نظریۀ انتقادی
برابری جنسیتی
ورزش
فمینیسم ورزشی
جنسیت
ورزش زنان
2021
02
19
111
131
https://jsr.ut.ac.ir/article_81420_9929d0b8bedfef93a7f89d88d920c918.pdf
مطالعات جامعه شناختی
(نامه علوم اجتماعی سابق)
نامه علوم اجتماعی سابق
1010-2809
1010-2809
1399
27
2
انسان بدهکار و بدهی اجتماعی در ایران بعد از جنگ؛ تجربۀ تعدیل ساختاری
علی
هداوند
ابراهیم
توفیق
قصد دارم در این پژوهش بر روی شکل یافتنِ کردارها و کنشها، اخلاقیات، جنبههای وجودیِ افراد و نظمپذیریشان در بسترِ بدهیهای اجتماعی ایرانِ بعد از جنگ متمرکز شوم تا شاید از این رهگذر بتوانم نظمِ اجتماعیِ برساختشده و همزمان برسازندۀ وضعیتِ نئولیبرال در دورانِ معاصر را تشریح و تبیین کنم. عمدۀ پژوهشهایی که دربارۀ اقتصادِ ایران صورت گرفته تنها به توضیحِ برهههای مختلفِ اقتصادی در حکومتها یا دولتها و نهایتاٌ تأثیر آن بر معیشت و احوالاتِ صرفاٌ اقتصادیِ مردمِ آن دوره تاکید گذاشتهاند، و کمتر مسئله را به گونهای در نسبت با نحوۀ ساختیابیِ انسانها و انتظامِ اجتماعی و رابطۀ بین مناسبات اقتصادی و پیدایشِ سوژههای مربوط به آن وضعیت مطرح میکنند. به نظر میرسد که حکومتمندی و خلقِ سوژهها در مناسباتی مشخص از وضعیتِ بدهکارسازی، نقشی اساسی در بازتولید و حفظ و تحکیمِ همان مناسبات دارند و تنها به میانجیِ آگاهی از وجوهِ انضمامیِ انسانِ موجود در آن وضعیت، یا دستِ کم پررنگ کردنِ لحظاتی از این وجوه است که میتوان به درکی سنجشگرانه و انتقادی از وضعِ انسانِ معاصر رسید. در این پژوهش سعی دارم تا ضرورتِ گفته شده در سطورِ پیش را به کار ببندم و تلاش کنم تا نظمِ جدیدِ اجتماعی، مسئلۀ حکومتنمدی و تولیدِ سوژههای متناسب با وضعیت، و همچنین شرایط امکانِ بازتولیدِ روابط تولید-قدرت را در بسترِ سیاستهای اقتصادیِ ایرانِ بعد از جنگ به پرسشِ اصلیِ این پژوهش بدل کنم.
سرمایهداریِ مالی
نئولیبرالیسم
بدهی اجتماعی
انسان بدهکار
حکومتمندی
2021
02
19
133
156
https://jsr.ut.ac.ir/article_81421_3fa539e3965cc481996bae44ad3962f6.pdf
مطالعات جامعه شناختی
(نامه علوم اجتماعی سابق)
نامه علوم اجتماعی سابق
1010-2809
1010-2809
1399
27
2
رابطه هزینههای آموزشی دولت و توسعه انسانی در ایران
شقایق
صنعتگران
میثم
موسایی
شهلا
کاظمی پور
در این پژوهش رابطه هزینه آموزشی دولت با توسعه انسانی در ایران در سالهای 1394-1369 مورد بررسی قرار گرفته است. روش پژوهش تحقیق اسنادی و پیمایشی از نوع تحلیل دادههای ثانویه است. دادههای مربوط به توسعه انسانی از سایت (UNDP) و دادههای مربوط به هزینههای دولتی در آموزش، بهداشت، رفاه و تأمین اجتماعی و امور اقتصادی از قوانین بودجه استخراج شده است. تجزیه و تحلیل اطلاعات و مدلسازی با روش (ARDL) و تابع تولید کاب-داگلاس تعمیمیافته و تخمین آن با دادههای سال 1369 تا 1394 انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که در کوتاهمدت و بلندمدت، هزینههای رفاهی تأثیر مثبت و هزینههای آموزشی تأثیر منفی بر شاخص توسعه انسانی دارد. هزینههای بهداشتی تأثیری بر آن ندارد و هزینههای اقتصادی در کوتاهمدت اثر مثبت دارد و در بلندمدت بدون تأثیر است. این نتیجه بیانگر پیچیدگی رابطه هزینههای آموزشی با توسعه انسانی است. اثر مستقیم افزایش هزینههای آموزشی (به شرط تخصیص بهینه بودجه و حیف و میل نشدن آن) بالارفتن سطح دانش عمومی و افزایش توسعه انسانی است. اما به دلیل محدودیت بودجه، افزایش هزینههای آموزشی میتواند باعث کاهش بودجه سایر بخشها، از جمله کاهش هزینههای بهداشتی و سرمایه گذاریهای توسعهای شود که نتیجه آن کاهش توسعه انسانی است. بنابراین اثر غیرمستقیم و جمع دو اثر مستقیم و غیرمستقیم هزینههای آموزشی بر شاخص توسعه انسانی، میتواند منفی باشد.
توسعه انسانی
هزینههای آموزشی
هزینههای بهداشتی
هزینههای رفاه و تأمین اجتماعی
هزینههای اقتصادی
2021
02
19
157
178
https://jsr.ut.ac.ir/article_81422_c0e9258144aebae3407b7dcad2d864fb.pdf
مطالعات جامعه شناختی
(نامه علوم اجتماعی سابق)
نامه علوم اجتماعی سابق
1010-2809
1010-2809
1399
27
2
در شهر و بیشهر؛ مردمنگاری تجربۀ حاشیهنشینی در میان حاشیهنشینان محلۀ سعیدآباد (با تاکید بر ابعاد اقتصادی و مناسبات قدرت و مدیریت شهری)
مجتبی
عبدی
صابر
جعفری کافی آباد
بسط و بازتولید و دائمیشدن حاشیهنشینی، از موانع توسعۀ پایدار شهری است. یکی از جلوههای خاص و البته متمایز حاشیهنشینی در کلانشهرهای ایران و بهویژه تهران، اجتماعاتی مسکونی است که هرچند در درون بافت شهری و لابهلای سامان کموبیش منظم شهری جوانه زدهاند، ولی بهلحاظ فرم و ساختار با شهر پیرامون خود بیگانهاند و سهمی از شهر و امتیازات آن ندارند. این نوع از اجتماعات را که بهدلیل غیررسمیبودن اسکان در آنها ذیل ادبیات حاشیهنشینی موردبررسی قرار میدهند، بهطور متعارف «کلونی» مینامند. این تعبیر بهطور ضمنی بر خصیصۀ جزیرهمانند و پاییندستی و محروم این محیطها اشاره دارد. محله سعیدآباد از منطقۀ شادآباد تهران کلونیهایی معروف در عینحال مغفول! دارد. در این پژوهش سعی شده است با استفاده از الگوی دکتر فکوهی برای مردمنگاری شهری، توصیفی مردمنگارانه از «ابعاد اقتصادی» و «مناسبات قدرت و مدیریت شهری» در این کلونیها ارائه شود. نتایج حاکی از آن است که بهبود وضعیت زندگی یا خروج از این وضعیت مسکنگزینی، اتفاق یا رخدادی است نادر. تنها امکانی که باقی میماند اعمال تغییر یا تمهید امکانهای آن از بالا و بهواسطۀ نهادهای رسمی است. ولی اَشکال حضور نهادها و نمایندگان مدیریت شهری و عملکرد مبتنی بر نگرش کاروانسرایی به این محلها، منجر به شکلگیری مکانیزم «تبانی مبتنی بر عدماعتماد و بدبینی متقابل» شده است که امکان ایجاد تحول بنیادی از این مجرا را نیز منتفی میسازد.
حاشیهنشینی
تجربۀ زیسته
مردمنگاری
کلونی
اتاقکنشین
مناسبات قدرت
مدیریت شهری
2021
02
19
179
224
https://jsr.ut.ac.ir/article_81423_d69a38d9bdd20b4eec300e19f80e1fc4.pdf
مطالعات جامعه شناختی
(نامه علوم اجتماعی سابق)
نامه علوم اجتماعی سابق
1010-2809
1010-2809
1399
27
2
تبیین محیطزیستگرایی و مدل تعدیلی نظریه ارزشهای فرامادی
سونا
حبیبی
صادق
صالحی
تخریب محیطزیست به عنوان مسألهای جهانی عمدتاً ناشی از رفتارهای جامعه انسانی است. نابودی فزاینده منابع طبیعی که از مهمترین چالشهای محیطزیستی ایران میباشد بر این واقعیت صحه میگذارد که زمینههای اجتماعی، بستر لازم برای رفتارهای محیطزیستی را میگستراند. از دیدگاه جامعهشناسی محیطزیست، عوامل متعددی بر شکلگیری رفتارهای محیطزیستی تأثیر دارد. به نظر اینگلهارت، توسعه اقتصادی-اجتماعی، امنیت سازنده، تجهیز شناختی، تنزل مطلوبیت اقتصادی، مسائل عینی–ارزشهای ذهنی و عوامل ساختی–نهادی به عنوان نیروهای مولد تغییر رفتاری هستند. توسعه اجتماعی به عنوان بنیادیترین عامل تحول، مجموعهای از شرایط علّی لازم برای داشتن دغدغه محیطزیستی را فراهم میکند. هدف مقاله حاضر، ارائه یک مدل تعدیل یافته از نظریه ارزشهای فرامادی اینگلهارت در مورد پیش شرطهای لازم برای محیطزیستگرایی است. براساس این نظریه، کارایی ساختارهای اجتماعی جامعه در ابعاد مختلف، گستراننده بسترهای لازم برای رفتارهای محیطزیستی است و برهم کنش میان مجموعهای از عوامل، فرصتها و محدودیتهایی را برای رفتارهای محیطزیستی فراهم میآورد. توسعه اقتصادی به تنهایی به اتخاذ ارزشهای فرامادی منتهی نمیشود، بلکه زنجیرهای از روابط علّی، خیزش این ارزشها را تسهیل میکند. هر چند امنیت اقتصادی یکی از عوامل مهمِ تعیینکنندۀ فرامادیگرایی است، ولی سایر عوامل غیر اقتصادی نیز به تثبیت فرامادیگرایی کمک شایانی میکند. بدیهی است که فقدان این مؤلفهها به عنوان عوامل مفقوده رفتارهای پایدار محیطزیستی شناخته میشوند.
تخریب محیطزیست
رفتارهای محیطزیستی
ارزشهای فرامادی
پیششرطهای ارزشهای فرامادی
توسعه اقتصادی-اجتماعی
2021
02
19
225
253
https://jsr.ut.ac.ir/article_81424_eb748371a4157105b9dbecde4ceb69c9.pdf
مطالعات جامعه شناختی
(نامه علوم اجتماعی سابق)
نامه علوم اجتماعی سابق
1010-2809
1010-2809
1399
27
2
بررسی تأثیر سازههای جامعهشناختی بر سلامت اجتماعی (مورد مطالعه: شهروندان شهر کاشان)
محسن
نیازی
ایوب
سخایی
این مطالعه با هدف بررسی تأثیر سازههای جامعهشناختی بر سلامت اجتماعی انجام شده است. پژوهش حاضر با توجه با ماهیت دادهها کمی و از نظر شیوه اجرا از نوع پیمایش میباشد. جامعه آماری شهروندان 18 سال به بالای شهر کاشان و حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 384 نفر میباشد که با روش نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای و تصادفی انتخاب شد. چارچوب نظری پژوهش حاضر را ترکیبی از نظریات دورکیم، بوردیو، آرمسترانگ و کییز تشکیل دادهاند. ابزار مورداستفاده در جمعآوری دادهها پرسشنامه میباشد، به منظور به دست آوردن روایی پرسشنامه از روش روایی صوری و به منظور بررسی پایایی پرسشنامه از ضریب آلفای کرونباخ و ضریب قابلیت اعتماد ترکیبی استفاده شد. تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از نرمافزار Spss و مدلسازی معادلات ساختاری کوواریانس محور Lisrel و واریانس محور PLS صورت گرفت و به منظور بررسی عوامل مؤثر بر سلامت اجتماعی از آزمون همبستگی پیرسون و مدلسازی معادلات ساختاری استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد که متغیرهای «سرمایه اجتماعی، سرمایه فرهنگی، حمایت اجتماعی و دینداری» رابطه مستقیم و معنادار و متغیر «احساس بیهنجاری» رابطه معکوس و معناداری با سلامت اجتماعی دارند. همچنین نتایج حاصل از مدلسازی معادلات ساختاری نشان داد که بیش از یکسوم (36%) تغییرات سلامت اجتماعی توسط مجموع متغیرهای مستقل تبیین میشود.
سلامت اجتماعی
سازههای جامعهشناختی
شهر کاشان
2021
02
19
255
297
https://jsr.ut.ac.ir/article_81425_8a183b4da1d993149a37887d3f6a0e28.pdf
مطالعات جامعه شناختی
(نامه علوم اجتماعی سابق)
نامه علوم اجتماعی سابق
1010-2809
1010-2809
1399
27
2
رابطه بین متغیرهای کلیدی اقتصاد و جرم: رهیافت مارکوف-سوئیچینگ
آناهیتا
روزی طلب
حشمت اله
عسگری
در این مطالعه با توجه به اهمیت موضوع جرم و اثرهای زیانبار اجتماعی_اقتصادی آن، پس از تصریح مدل به بررسی عوامل اقتصادی مؤثر (نرخ بیکاری، نرخ تورم و نرخ ارز حقیقی) بر جرم و جنایت با استفاده از مدل مارکوف_سوئیچینگ و دادههای سری زمانی (1360-1394) در ایران پرداخته شده است. محور اصلی مقاله دو متغیر جرم و بیکاری است و دیگر متغیرهای اثرگذار در قالب بردار متغیرهای کنترل وارد مدل شدهاند. نتایج نشان میدهد که رابطه بین بیکاری در سطوح بالای جرم مثبت و مستقیم بوده و در سطوح پایین جرم رابطه منفی وجود دارد، و دیگر متغیرهای اقتصادی نیز مانند نرخ ارز حقیقی، نرخ تورم اثر مثبت بر ارتکاب جرائم دارند. جرم بهعنوان یک پدیده اجتماعی همانند دیگر پدیدههای اجتماعی، دارای ابعاد مختلفی است و عوامل متعددی میتواند در پیدایش آن نقش داشته باشد و به همین دلیل تغییر و تحول پدیدههای اجتماعی به کندی صورت میگیرد. بنابراین اگر محیط اجتماعی و اقتصادی و سیاسی در میزان جرم تأثیر مستقیم دارد، به صرف تشدید مجازات برای مجرمان یا برخورد شدید نیروهای انتظامی با آنان یا ایجاد رفاه اقتصادی و بالا بردن سطح معیشت زندگی، نمیتوان از بروز جرائم در یک کشور جلوگیری نمود، بلکه پیشگیری از ارتکاب جرائم افراد، تلاش همهجانبهای را در تمامی ابعاد طلب میکند تا بتوان در این زمینه به موفقیتهایی دست یافت.
طبقهبندی JEL: D78, K14, C22.
: نرخ بیکاری
نرخ تورم
نرخ ارز حقیقی
مارکوف-سوئیچینگ
جرم
2021
02
19
299
323
https://jsr.ut.ac.ir/article_81426_ca4e8ad9b0b0d666ab3fef3a1e9ba61e.pdf
مطالعات جامعه شناختی
(نامه علوم اجتماعی سابق)
نامه علوم اجتماعی سابق
1010-2809
1010-2809
1399
27
2
تحلیل مصرف فرهنگی و رسانهای نسلهای رسانهای در رسانههای اجتماعی؛ مطالعه کاربران فضای مجازی در شهر تهران
مجید
سلیمانی ساسانی
الهام
اکبری
هر نسلی روحیات و مطالبات خاص خود را دارد که برخاسته از شرایط تاریخی و زیستبوم آن نسل است و در این میان، فنّاوری تأثیر عمیقی بر نسلها دارد. بر اساس رویکرد نظری «نسلهای رسانهای»، رسانههای جدید هر دورۀ تاریخی، تعیینکنندۀ بسیاری از ابعاد شناختی هر نسل است. بر این اساس، رسانهها و مصرف آنان که کارکردهایی چون آگاهسازی، سرگرمی، هویتسازی، بیان روایتها، ارائه ایدئولوژیها، ارزشها و باورها را دارند؛ میتوانند قالبدهی معرفتشناسانه نسلها را در دست داشته باشند. ازاینرو، رسانهها برای هر نسلی بهعنوان تجربۀ زیسته، عامل جامعهپذیری، هویتسازی و شناخت از جهان پیرامون شناخته میشود.
مطالعه حاضر نیز با این رویکرد و به تحلیل مصرف فرهنگی و رسانهای نسلهای رسانهای در شهر تهران میپردازد و میزان و انگیزه این مصرف را در میان نسلهای رسانهای با توجه به حضور رسانههای اجتماعی و فضای مجازی با روش پیمایش و با ابزار پرسشنامه مورد پژوهش قرار داده است. در این مطالعه، از روش نمونهگیری چندمرحلهای استفاده شده و واحد تحلیل نیز فرد (کاربر رسانه اجتماعی) میباشد. جامعۀ مورد مطالعه شهر تهران و تعداد نمونهها ۳۸۸ است. نتایج این پژوهش نشان میدهد که رابطۀ معناداری بین نسلهای رسانهای و «تماشای تلویزیون»، «تماشای ماهواره»، «مطالعۀ مطبوعات» و «مطالعۀ کتاب» وجود ندارد. بااینوجود، با کاهش سن نسل رسانهای، بر میزان استفاده از «رادیو و تلویزیون آنلاین»، «بازیهای آنلاین»، «سایتهای فیلم و موسیقی»، «سایتهای آموزشی» و «پلتفرمهای خدمات» افزوده میشود. درعینحال با کاهش نسل رسانهای مصرف رسانههای سنتیتر مانند رادیو کاهش پیدا کرده است. همچنین درمجموع، بیشترین مدتزمان استفاده از فضای مجازی به خدمات سایتهای فیلم و موسیقی و بعدازآن سایتهای آموزشی اختصاص دارد. همچنین نتایج نشان میدهد که تقریباً همه نسلهای رسانهای به یکمیزان از فضای مجازی برای دریافت مقاله و مطالعه کتاب آنلاین استفاده میکنند و رابطهای بین نسلهای رسانهای و دریافت مقاله و مطالعه کتاب آنلاین وجود ندارد.
نسلهای رسانهای
رسانههای اجتماعی
مصرف فرهنگی
مصرف رسانهای
2021
03
05
325
359
https://jsr.ut.ac.ir/article_81427_4416617e3dbef9955cf1a9cf445ed3cd.pdf
مطالعات جامعه شناختی
(نامه علوم اجتماعی سابق)
نامه علوم اجتماعی سابق
1010-2809
1010-2809
1399
27
2
روایت تجربۀ سیلزدگی در بین کنشگران اجتماعی شهرستان پُلدختر
مژگان
پیرک
فاطمه
باقری حیدری
آرش
حسنپور
سیل یکی از بلایای طبیعی است. فهمِ ما از سیل بهمثابه یک فاجعه، تفسیری برساختی است. در این مقاله تلاش خواهیم کرد تا با رویکرد غیرمتمرکز و برساختی، روایت سیل را در تجربه زیستۀ سیلزدگان مورد شناسایی قرار دهیم. سؤال اصلی تحقیق این است: مردم شهرستان پلدختر فاجعۀ سیل را چگونه روایت میکنند. برای پاسخ به این سؤال در سنت تحقیق کیفی در چارچوب روش تحلیل روایت و مصاحبه کیفی با هجده نمونه به جمعآوری اطلاعات و تحلیل آن پرداختهایم. نتایج این مطالعه نشان میدهد فهم سیلزدگان در چارچوب نقصانها و ناکارآمدی تکنوکراتیک و همچنین ذیل پارادایم دینی بهمثابه عقوبت الهی و کفاره گناهان است. سیل نظم مفروض و مستقر جوامع را بر هم میریزد و کرامت سیلزدگان را مخدوش کرده و رخدادهایی نظیر آوارگی، تحقیر و تبعیض برای آنها ایجاد میکند. فاجعۀ سیل همچنین دیالکتیکی از همکاری و تفرقه ایجاد کرده که سامان اجتماعی را دستخوش تغییر میسازد. روایت سیلزدگان از وضعیت پساسیل همچنین گویای آن بود که سیل و بحران به بارآمدۀ پس از آن در یک موقعیت پسینی نوعی نارضایتی محلی و عمومی ایجاد میسازد که میتواند سیل را سیاسی کرده و سرمایه اجتماعی را دچار نوسان نماید. همچنین در پیوستار فاجعه، آسیبپذیری سیلزدگان دو سویۀ فرهنگی و مادی دارد که در تجربیاتی نظیر فقدان و محتاجشدن نمود پیدا میکند. تابآوری اجتماعی و سَر کردن با فاجعه نیز با توسل به نظامهای معنابخش دینی و ایدۀ نجاتِ خود بهرغم مرگ دیگری و تجربۀ فقدانْ تحقق پیدا میکند.
سیل
فاجعه
برساختگرایی
رخداد بحرانی
خاطره
کانکسی شدن زندگی
فراموشی
2021
02
19
361
393
https://jsr.ut.ac.ir/article_81428_78e4e7db50e72fe8066c3edbd82368d2.pdf
مطالعات جامعه شناختی
(نامه علوم اجتماعی سابق)
نامه علوم اجتماعی سابق
1010-2809
1010-2809
1399
27
2
طراحی و تبیین الگوی اثربخشی سرمایه اجتماعی بر بازیافت زباله (مورد مطالعه: شهروندان شهر تهران)
عباس
خدابخش
کامبیز
مصطفی پور
با افزایش روزافزون جمعیت شهرها، مدیریت پسماند شهری و نحوه جلب مشارکت شهروندان در این زمینه، به یکی از چالشهای مهم مدیریت شهری به ویژه در کلانشهرها تبدیل شده است. در عین حال، مشارکت شهروندان و موفقیت در مدیریت پسماند مزایای زیستمحیطی و اقتصادی بسیاری به همراه دارد. مطالعه پیشرو به تأثیر سرمایه اجتماعی شهروندان بر افزایش مشارکت آنان در مدیریت پسماندهای شهری در شهر تهران با استفاده از سه روش پیمایش، مطالعه اسنادی و سناریوسازی میپردازد. جامعه آماری تحقیق شامل مجموعه شهروندان شهر تهران است که به روش نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای، تعداد 950 نفر نمونه از مناطق 22 گانه شهر تهران انتخاب شدند. نتایج تحقیق نشان میدهند که به ترتیب متغیرهای آگاهی نسبت به امور، با 0.544 =β، مشارکت خیریهای با 0.338 =β، مشارکت رسمی با 0.306 =β، مشارکت مذهبی است که دارای 0.239 =β، اعتماد عمومی با 0.138 = β، سطح تحصیلات با 0.132 =β، سن با 0.125 = β و در نهایت رضایت از شهرداری با 0.124 = β بیشترین رابطه آماری را با متغیر با مشارکت در تفکیک زباله دارند. مقادیر رگرسیونی مدل حاکی است متغیرهای میزان رضایت از شهرداری 124. +، سن 125.-، تحصیلات 132.+، اعتماد عمومی 138.+، مشارکت مذهبی 239.+، مشارکت رسمی 306.+، مشارکت خیریههای 338. + و آگاهی 544.+ از تغییرات مشارکت در تفکیک زباله از مبداء را پیشبینی میکنند. در پایان با استفاده از دادههای مدل رگرسیونی، پنج سناریوی محتمل ارائه شده است که در سناریوی پنجم چنانچه سطح تأثیرگذاری متغیرهای تأثیرگذار در بالاترین سطح (خیلی زیاد) صورت پذیرد، درآمد شهرداری از تفکیک زباله در مبدأ در سال، بیش از هزار میلیارد ریال خواهد بود.
سرمایه اجتماعی
مشارکت اجتماعی
بازیافت زباله
تفکیک از مبدأ
مدیریت شهری
مدیریت پسماند
2021
03
05
395
418
https://jsr.ut.ac.ir/article_81429_5279670248febeb8d4a8a4ae5a6c6267.pdf