دانشگاه تهران مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق) 1010-2809 33 1 2026 05 30 Protective Support Policies for the Economic Subaltern in Iran After the Islamic Revolution" سیاست‌های حمایتی و فروماندگی فرودستان اقتصادی در ایران پس از انقلاب اسلامی 49 61 105839 10.22059/jsr.2026.362566.1884 FA غلامرضا غفاری استاد گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران صالح اولاد دمشقیه دکتری جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2023 07 22 It is imperative to address the issue of social support policies that aim to empower and fortify the subalterns, particularly the underprivileged and low-income groups, in Iran. The economic trends and market-oriented policies that emerged in the second decade of the Islamic Republic, coupled with subsequent events, have contributed to an alarming surge in inflation and social inequality. In this regard, our research, which forms part of a broader investigation on the evolution of the subaltern-state relationship over the past four decades, delves into the approved protective laws for the economic subaltern group, comparing them to those for other targeted groups. Our analysis reveals that the laws supporting the subalterns were predominantly enacted by the cabinet in accordance with the constitution. However, it is noteworthy that most of these laws were of an ad hoc and short-term nature, primarily taking the form of cash and non-cash payments, such as livelihood support baskets. These payments were aimed at alleviating the impact of inflationary crises on the subalterns. موضوع سیاست‌های حمایت اجتماعی برای حمایت و تقویت فرودستان اقتصادی در ایران ازآن‌رو اهمیت دارد که روندهای عمومی اقتصادی و بازارگرایی که از دهه دوم جمهوری اسلامی آغاز شده؛ پیامدهای گسترده و گوناگونی را در پی داشته است. از جمله نرخ بالای تورم و افزایش نابرابری اجتماعی که اثر و نفوذ آن برای لایه فرودستان اقتصادی به‌مراتب بیشتر از دیگر لایه‌های اجتماعی است. در این مقاله به شیوه اسنادی به بررسی قوانین مصوب حمایتی برای گروه فرودستان و در مقایسه با دیگر گروه‌های هدف پرداخته‌ایم، یافته‌های این مطالعه نشان از این واقعیت دارد که عمده قوانین حمایتی از فرودستان اقتصادی ۱- توسط هیئت وزیران و مستند به قانون اساسی تصویب شده، ۲- موردی و کوتاه‌مدت بوده ۳- در قالب پرداخت‌های نقدی و غیرنقدی سبدهای حمایتی معیشتی در پاسخ به بحران‌های تورمی است. حاکمیت بیشتر به دنبال حمایت مضاعف فعالیت اقتصادی بازار محور بوده که سهم بالای گروه‌های تولیدکننده و شرکت‌های بخش خصوصی و کشاورزان از کل قوانین حمایتی که بیش از ۲۵ عنوان مصوبه را به خود اختصاص داده نمایانگر آن است. درحالی‌که برای جبران تبعات اجتماعی بیشتر در پی ایجاد تور حمایتی معیشتی برای فرودستان اقتصادی و به‌صورت موردی در اوج بحران‌های تورمی بوده است. https://jsr.ut.ac.ir/article_105839_e726ed55f9bc47d45c720218cd92219b.pdf