دانشگاه تهران مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق) 1010-2809 33 1 2026 04 21 Designing a post-humanist theoretical model for the analysis of femininity in social networks طراحی مدل نظری پساانسان گرا برای تحلیل زنانگی در شبکه های اجتماعی 29 47 105917 10.22059/jsr.2025.368937.1923 FA زهرا اردکانی فرد دکتری علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبایی هادی خانیکی گروه علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی بهارک محمودی استادیار گروه روزنامه نگاری، دانشکده ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبایی Journal Article 2024 02 17 Research on women and social media has become a rapidly expanding field in communication and media studies in Iran and globally. In Iran, however, most existing studies have been framed within a humanist paradigm. The humanist paradigm centers the human subject and largely overlooks the relational agencies of media and technological infrastructures. In contrast, posthumanist approaches theorize phenomena as emergent effects of assemblages of human and nonhuman actors. From this perspective, femininity on social media is not a stable, pre-given, purely human category inherited from the past; rather, it is continuously produced through relational entanglements with actor-networks and material–discursive forces.<br />The aim of this article is to advance such a theoretical orientation in order to better conceptualize the complexity and dynamics of the becoming of femininity on social platforms. Using a descriptive-analytical approach, we develop a theoretical model for posthumanist analysis of femininity in social media. The model draws on key posthumanist contributions, including Bruno Latour’s actor-network theory, Karen Barad’s agential realism, and Donna Haraway’s cyborg theory. تحقیقات حوزه زنان و رسانه‌های اجتماعی یکی از حوزه‌های رو به رشد در تحقیقات اجتماعی و ارتباطی در ایران و جهان است. اغلب تحقیقات پیشین انجام شده در این زمینه در ایران در پارادایم «انسان‌گرا» و با نظریات و روش‌های این پارادایم صورت گرفته است. پارادایم انسان‌گرا با محور و مرکز قرار دادن انسان، عاملیت و مادیت رسانه را نادیده می‌گیرد. رسانه اجتماعی در این پارادایم صرفا وسیله ای است که بدون هیچ مداخله و تغییری بازنمایی کننده واقعیت است. در حالی که مطابق نظریات «پساانسان‌گرا» رسانه‌ها خود نیز دارای عاملیت هستند و در تعامل با عاملیت انسانها قرار می‌گیرند. لذا ما برای تحلیل دقیق و کامل تر پدیده‌ها نیازمند درک زنجیره‌ای از کنشگران انسانی و غیرانسانی هستیم. در رویکرد پساانسان‌گرا، زنانگی در رسانه‌های اجتماعی، یک امر پیشینی، قطعی و ثابت نیست بلکه زنانگی در این رسانه‌ها از طریق درهم تنیدگی رابطه‌ای با سایر کنشگر-شبکه‌های موجود در رسانه و از طریق نیروهای مادی-گفتمانی بصورت توامان ساخته می‌شود. مسئله این تحقیق توسعه نظری چنین رویکردی است که بتواند پیچیدگی‌ها و پویایی ساخته شدن پدیده زنانگی را در شبکه‌های اجتماعی بهتر توصیف کند. به همین جهت پژوهش حاضر تلاش می‌کند با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی با بهره‌گیری از نظریات مطرح در پارادایم پساانسان‌گرایی شامل نظریه کنشگر-شبکه برنو لاتور، رئالیسم عاملی کارن باراد و سایبورگ دونا هاراوی، مدلی نظری را برای تحلیل پساانسان‌گرای پدیده زنانگی در شبکه‌های اجتماعی طراحی و ارائه کند. https://jsr.ut.ac.ir/article_105917_ec6385419c83af600aac40fee97531b3.pdf