دانشگاه تهران
مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق)
1010-2809
3
4
1974
09
21
.
بزرگداشت بنیانگذار جامعه شناسی در ایران
3
6
93731
10.22059/jsr.1974.93731
FA
غلامحسین
صدیقی
Journal Article
1974
09
04
.
در خور تعظیم دانش دان و اخلاق نکو قدرت آن دارد که دارد این دو را با خویشتن ارج فکر خویش اگر خواهی نمودن آشکار ارج مینه این دو گوهر را چه د سر چه علن رئیس محترم و استادان گرامی دانشکدهء علوم اجتماعی و تعاون میدانند که چون خواستند دربارهء من پینشهاد استادی ممتاز کنند من به جد امتناع میکردم و خود را در خور این پایگاه بلند که سدرة المنتهی دانشش توان گفت نمیدانستم اکنون هم که اعضاء شورای دانشکده و شورای دانشکده ادبیات و علوم انسانی و شورای دانشگاه با آراء مکرمتآمیز خود این افتخار عظیم را به دانشجوی خردمایهای چون من بخشیدهاند آنرا از باب آثار لطف آن سروران بلند قدر میدانم نه از باب استحقاق:چراغ مرده کجا شمع آفتاب کجا!"
https://jsr.ut.ac.ir/article_93731_7745e344f84a600d41a96ab984de9f20.pdf
دانشگاه تهران
مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق)
1010-2809
3
4
1974
09
22
.
تحقیق در مسائل ایران: ویژگیهای تاریخی شهر نشینی در ایران- دوره اسلامی
7
49
93732
10.22059/jsr.1974.93732
FA
احمد
اشرف
Journal Article
1972
09
04
مالیاتهای سنگین که به نام«تمنا»از کسبه و پیشهوران و بازرگانان گرفته میشد و همچنین رسمی که به«طرح»معروف بود و براساس آن پیشهوران شهری مجبور بودند فراوردههای خود را به بهای کمتری از قیمت بازار به خزانهء دولت بفروشند از تراکم سرمایه و رشد اقتصاد (27)برای آگاهی از بنیانگذاری شهرها در دورهء اسلامی رجوع کنید به آثار پرارزش زیر: مقدسی،احسن التقاسیم،همان؛یاقوت حموی،معجم البلدان 6 جلد،همان؛ابو الفداء، تقویم البلدان،ترجمهء عبد المحمد آیتی،بنیاد فرهنگ ایران،تهران،1349؛ابن خردادبه،مسالک و ممالک،چاپ لیدن،1306 هجری؛حمد الله مستوفی،نزهة القلوب،به اهتمام محمود دبیر سیاقی، کتابخانهء طهوری،تهران،1336؛احمد ابن ابی یعقوب،البلدان،ترجمهء دکتر محمد ابراهیم آیتی،بنگاه ترجمه و نشر کتاب،تهران،1347؛ابن حوقل،صورة الارض،ترجمهء دکتر جعفر شعار،بنیاد فرهنگ ایران،تهران،1345؛زکریای قزوینی،آثار البلاد و اخبار العباد،بیروت، 1385 هجری؛ابو اسحق ابراهیم اصطخری،مسالک و ممالک،به اهتمام ایرج افشار،بنگاه ترجمه و نشر کتاب،تهران،1347؛ابن فقیه،ترجمهء مختصر البلدان،بخش مربوط به ایران،ترجمهء ح. هر محله رئیسی برای ادارهء امور عمومی محله داشت به نام«مختار»و یک رئیس مذهبی به نام امام،و شورایی از ریشسفیدان و پاسبانان و شبگردان(عسسها)110در ماوراء النهر نیز در اوایل دورهء اسلامی شهرها به محلات مختلف تقسیم میشد،ولی این بخشها مانند شهرهای بین النهرین با دیوارها از یکدیگر جدا نمیشد. برای بحث جالبی دربارهء مناطق شهری نگاه کنید به مقالهء زیر: (تصویرتصویر) را اتکای بیش از حد پژوهشگران بر آن دسته از منابع تاریخی میدانند که بوسیلهء تاریخنگاران وابسته به حکومتهای مرکزی تدوین شده است و برآنن که اگر به تاریخ محلی یکایک شهرها توجه بیشتری بشود،چه بسا پایههای این نظریه که شهر موجودیت و استقلال سیاسی نداشته است سست شود."
https://jsr.ut.ac.ir/article_93732_1bcbb865ac808ecf5cb60bd5c86dbed2.pdf
دانشگاه تهران
مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق)
1010-2809
3
4
1974
08
23
.
تکوین شهر آبادان
50
56
93733
10.22059/jsr.1974.93733
FA
مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی
مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی
Journal Article
2023
09
04
"حتی اگر طرح توسعهء پالایشگاه عملی نیز میشد،باز هم راهحلهای دیگری برای این مسئله وجود میداشت، مثلا،ساختن بخشهای مسکونی در جهت غربیتر،یا کنارگذاشتن زمینهای صنعتی در جهت شرق،بطوریکه بخش عمدهای از شهر از بخارهای نفتی در امان باشد. پالایشگاه،در کلیات و جزئیات،مجموعههای مسکونی بریم،بواردهء شمالی و جنوبی،پارک آریا و مناطق کارگری را طرحریزی کرده،و از سوی دیگر با نقش مسلطی که در زندگی شهر داشته و اهمیت مداخلات آن،میتوان گفت که،سرانجام،مسئول اختلافی است که بین«منطقهء آزاد»و مناطق زیر نظارت پالایشگاه وجود دارد. چه شرایطی پالایشگاه را مجبور کرد که در کار شهرسازی،راه مجزا- کردن بخشها و ایجاد اختلاف بین آنها را برگزیند؟یک صنعت کاملا متمرکز و فنی مثل پالایشگاه،در کشوری چون ایران،چنان جامعهء پیشرفتهای در اختیار نداشت که پاسخگوی نیازهای ویژهء آن در مورد کادرها باشد(کادرهای اداری و فنی عالیرتبه و متوسط،و نیز کادرهای کارگری)،بنابراین،لازم بود این عده از خارج،از کشورهایی گرفته شوند و در درجهء نخست از انگلستان و هند،به علت ملیت انگلیسی پالایشگاه. بدین ترتیب،از سویی مؤسسه موجب وحدت تودهء کارگران یدی میشد،حال آنکه از راه شکل و مؤسسات شهری در پی پراکندن آنان بود؛و از سوی دیگر،شیوهء ادارهء مؤسسهء بطور کلی و دستاندازی آن در سازمان شهر بهطور اخص،نمیتوانست جدا از مسئلهء جلب رضایت جامعهء ایرانی باشد و همین امر سبب میشد که تلاش برای جدا کردن بخشهای شهر از یکدیگر محدود شود و بدینسان دومین عامل بزرگ وحدت آبادان بوجود آید:یعنی قطب جاذب بازرگانی(بازار). بدین ترتیب،یگانگی و پراکندگی شهر آبادان و نیز سازمان راهها و گذر- گاههای بخشهای آن بازتابی است از روابط اجتماعی میان یک مؤسسهء مسلط و جامعهء محلی و ملی."
دانشگاه تهران
مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق)
1010-2809
3
4
1974
08
23
.
پژوهشی پیرامون ورود دانشجو به دانشگاه
50
76
93734
10.22059/jsr.1974.93734
FA
مرتضی
کتبی
Journal Article
2023
09
04
"مسابقهء ورودی عملا در استقلال یافتن دانشگاه از وزارت آموزش و پرورش مؤثر بوده و دانشگاه همیشه این وزارتخانه را در بیبندوباری و دادن دیپلم به جوانان بیسواد مورد انتقاد قرار داده است. آمار عمومی دانشگاه تهران نشان میدهد که اکثریت پذیرفتهشدگان در مسابقه دیپلمههای سال جاری،یعنی از دستهء نخستیناند،بطوریکه میتوان گفت کسانی بیشتر برای مسابقهء ورودی زحمت میکشند که امید بیشتری به موفقیت خود دارند. فرزندان کارگر و کشاورز معمولا جز یکی دو بار در مسابقه شرکت نمیکنند،زیرا فرصت آمادهکردن خود را کمتر پیدا میکنند و به محض امکان یافتن به تحصیل در رشتهای که نخستین بار موفقیت یافتهاند میپردازند،در حالی که جوانان متعلق به طبقات مرفه بارها این کار را انجام میدهند و امکان قبولی آنها نیز بیشتر است. درصد زمان صرف شده برای آمادگی داوطلبان نسبت به شغل پدر آنان (تصویرتصویر) در میان راهحلهایی که مسئولان دانشگاهی خود برای مسئلهء پیچیدهء مسابقهء ورودی و برقراری توازن بیشتر پیشنهاد کردهاند یکی محدود کردن تعداد شرکت- کنندگان به منظور برانداختن جنبههای اتفاقی انتخاب رشته در نزد داوطلبان است. 8. نظام انتخاب از طریق مسابقه که در سابق جهت برگزیدن کوشاترین و تواناترین جوانان متعلق به یک قشر متجانس و مرفه و با فرهنگ اجتماعی به کار میرفت،دیگر در مورد قشرهای نامتجانس اجتماعی کنونی ارزش خود را از دست داده است،چه این نظام به نفع کسانی است که در خانواده و در مدرسه ورزش اولیه را،که لازمهء موفقیت بعدی است،دیده باشند."
https://jsr.ut.ac.ir/article_93734_051df31f9cfb70b7a9b5b13b00841452.pdf
دانشگاه تهران
مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق)
1010-2809
3
4
1974
09
21
.
سوادآموزی و رابطه آن با تحرک شغلی و جغرافیائی سواد آموزان
77
89
93735
10.22059/jsr.1974.93735
FA
کاظم
ایزدی
Journal Article
1973
09
04
"چنانکه در جدول شماره 6 ملاحظه میگردد بیش از 65 درصد از فارغ التحصیلان کلاسهای پیکار در مقابل 48 درصد از کشاورزان کلاسهای تعلیم سواد توأم با حرفه که آموزش در میزان تولید آنان اثر زیادی داشته است،بکار کشاورزی اظهار علاقه کردهاند و نمیخواهند تغییر شغل دهند. بعلاوه رابطهایکه براساس اظهارنظر فارغ التحصیلان کلاسهای طرح تعلیم سواد توأم با حرفه بین اثر آموزش در افزایش اطلاعات عمومی و درآمد از طرفی عمومی،تولید و درآمد ناشی از آموزش نیز(جداول شماره 5 و 6 و 7)نشان (تصویرتصویر) و میل به تغییر شغل از جانب دیگر بوضوح دیده میشود،از قضاوت فارغ التحصیلان کلاسهای پیکار با بیسوادی مستفاد نمیشود و بویژه آنکه مطالعه بررسی سال 1352 و مقایسه آن با سال 1350 نشان میدهد که در عرض این مدت افت سواد این دسته از کشاورزان خیلی زیاد بوده و بیشتر از افت سواد کشاورزانی است که نمیخاهند تغییر شغل بدهند. بدین معنی که برای آن دسته از کشاورزان که خود علاقه به کشاورزی دارند و کمتر به تغییر وضعیت شغلی و موقعیت اجتماعی راغب هستند، و شرایط محیطی و امکانات شغلی و مالی آنها نیز این تمایل را تشدید میکند و میتوان پیشبینی کرد که در آینده،باتوجه به مکانیزهشدن کشاورزی،همچنان کشاورز خواهندماند و باحتمال قریب به یقین تغییر شغل نخواهندداد،با درنظر گرفتن سن آها(اکثرا بالاتر از 25 سال دارند)و مدت زمانیکه میتوانند بازده اقتصادی داشته باشند و همچنین مدت زمان آموزش،برنامه سوادآموزی تابعی پس از انجام مطالعات لازم و تشخیص نیازهای سوادآموزان در زمینههای شغل کشاورزی، زندگی فرد و محیط زیست او،با در نظر گرفتن درجه اهمیت این نیازها مواد درسی لازم تهیه و باین کشاورزان تعلیم داده شد."
https://jsr.ut.ac.ir/article_93735_fbaf98911f4c6d58b5742a55eeb57a84.pdf
دانشگاه تهران
مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق)
1010-2809
3
4
1974
09
22
.
پژوهشی درباره فرستادن دانشجو به خارج در دوره قاجار و پهلوی
90
115
93736
10.22059/jsr.1974.93736
FA
حسین
مرادی نژاد
پرویز
پژوم شریعتی
Journal Article
1974
09
04
گذشته از پزشکان و وکلای دادگستری شاغلین در سایر مشاغل آزاد بشرح زیر بوده است: (تصویرتصویر) خلاصه و نتیجه از آنچه گذشت چنین برمیآید که تنها در دورهء پهلوی است که کوشش وسیع و جدی برای فرستادن دانشجو به خارج آغاز میشود و اگرچه دانشجویانی که در دورههای پیشتر به خارج رفته و با توشهای از دانشها و تجربههای تازه بازگشته بودند در آشنا کردن ایرانیان با مبانی زندگی غربی و ارزشهای جدید نقش مهمی داشتهاند،ولی کمی عدهء آنها در مجموع و نامساعد بودن اوضاع سیاسی و اجتماعی تا حد زیادی از امکان فعالیت آنها میکاسته است،ولی در دورهء پهلوی با فرستاده شدن گروهی نسبتا کثیر برای گذراندن دورههای آموزشی مختلف و همچنین آمادگی دولت برای استفاده از تخصصها و دانشهای آنها سبب شد که این گروه در تحولات اقتصادی،اجتماعی،و فرهنگی کشور نقش بسیار مؤثری داشته باشند و کمتر اقدام عمرانی و بهداشتی و فرهنگی و صنعتی در دورهء اخیر است که یکی یا گروهی از این دانش آموختگان در آن دست نداشته باشند و گروه کثیری از نامدارترین پزشکان،مهندسان،استادان دانشگاه،و سیاستمداران دورهء اخیر از این گروهند و بعضی از آنها از جمله سرشناسترین دانشمندان ایرانی در محافل علمی ایرانی و خارجی هستند."
https://jsr.ut.ac.ir/article_93736_7e8b026d876c5a00fe9e04fbc1ccc622.pdf
دانشگاه تهران
مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق)
1010-2809
3
4
1974
09
22
.
مردان و اندیشه ها: تالکوت پارسنز، تئوری ساز درمان ناپذیر
116
123
93737
10.22059/jsr.1974.93737
FA
اسعد
نظامی
Journal Article
1974
09
04
مفاهیم ابداعی و قالبهای نظری او چنان تأثیری حتی در علوم همجوار جامعهشناسی داشته است که یک دانشجوی متعصب علم سیاست با عصبانیت و بیاختیار روزی فریاد کشید که «چرا ما نتوانستهایم پارسنزی برای خود خلق کنیم؟» این مرد در دنیای علمی ما متأسفانه تاکنون ناشناخته مانده است. حتی مرتن،که شاگرد و دوست و هم مسلک و به عقیده بسیاری بعد از خود او اولین رجل جامعهشناسی آمریکاست،در دفاع ملتمسانه از اینکه بجای تئوری بلند پروازانه در جامعهشناسی باید فعلا با تئوریهای زمینیتر و محدودتر ساخت،در مقابل پارسنز فریاد میکشد که«جامعهشناسی هنوز آمادهء (1)این مقاله تحت عنوان«سرمایهداری در آثار معاصر آلمان:زومبارت و وبر»در دو بخش در مجلهی Journal of Political Economy انتشار یافت:اولی در ج 35(1928) ص 641-661 و دومی در ج 37(1929)ص 31-51. در دنیایی که جامعهشناسی آن به«جنون کمیتگرایی»5بوسیله مردی چون سوروکین متهم میشود،در آثار پارسنز اثری از تحقیقات آماری و ارقام و اعداد نیست و اگر گاهی به تجزیه و تحلیل موراد عینی،مانند حرفهء پزشکی و نهضت نازیها و امثال آن میپردازد،صرفا برای نشاندادن این است که تئوریهای او را میتوان به دادهها و واقعیات عینی اطلاق کرد و تازه خود این کارهای او مرحلهها از نظایر متعارف آن،مثلا اطلاق تئوری«گروه مرجع»بوسیلهء مرتن به دادههای مربوط به سربازان آمریکائی6،دور است. (7)از این دو کتاب یکی به قلم رابرت میچل نامبرده است که بیشتر به تشریح تئوریهای پارسنز از نقطهنظر جامعهشناسی سیاسی پرداخته است و دیگری کتابی است که زیر نظر ماکس بلک( Max Black )استاد فلسفه و منطق دانشگاه کرنل تحت تحت عنوان: ."
https://jsr.ut.ac.ir/article_93737_c5e83b93381f2d0a6c98f31f4646d78b.pdf
دانشگاه تهران
مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق)
1010-2809
3
4
1974
09
21
.
فرهنگ فقر
124
140
93738
10.22059/jsr.1974.93738
FA
ثریا
سیدمهدی
Journal Article
1974
09
04
<strong>خلاصه ماشینی:</strong> "3-در سطح خانواده ویژگیهای اساسی فرهنگ فقر عبارتست از کوتاهی دوران کودکی،محرومبودن کودکان از حمایتهای لازم،شروع روابط جنسی در سنین پایین،زندگی دو جنس مخالف باهم بطور آزاد و خارج از سلطهء قرارداد و عقد ازدواج،رویداد زیاد ترک زن و فرزند،گرایشی به اهمیتداشتن زن یا مرکزیت مادر در خانواده،و در نتیجه آشنایی بیشتر با خویشاوندان مادری،آمادگی زیاد برای اینکه شخصیت افراد زورپذیر بار آید،نبودن خلوت در زندگی افراد و رعایت حریم حرمت آن،تأکید بر لزوم همبستگی خانوادگی و یگانگی افراد آن اما تنها به زبان نه در عمل(زیرا همیشه میان برادران و خواهران همچشمی و کشاکش جریان دارد)رقابت برای بدستآوردن وسایل زندگی(چون در اینگونه اجتماعات اینگونه وسایل کمیاب است و برخورداری یکی از وسیلهای محرومیت دیگری را از آن دربردارد)،و سرانجام،همچشمی و رقابت برای جلب مهر و محبت مادری. سایر ویژگیهای فرهنگ فقر عبارتند از:محرومیت بسیاری از افراد از مهر و محبت مادر؛از نظر ساختمان و رشد شخصیت خصوصیت دهانی داشتن؛3ساخت ضعیف «من»( ego )؛4سرگردانی فرد در شناخت جنسیت خود،یعنی اینکه به علت نزدیک بودن یا درهم آمیختن نقش و ظاهر زن و مرد در جامعه،فرد نمیتواند بطور قاطع خصوصیاتی را بهعنوان خصوصیات زن یا مرد برای خود الگو قرار دهد؛ ناتوانی از فروخوردن خشم و سایر احساسات آنی و شدید؛توجه زیاد و شدید به زمان حال و اکنون همراه با ناتوانی از چشم پوشیدن موقت از بعضی چیزهای خوشایند به خاطر چیزهای خوشایند بزرگتر در آینده؛میل به گوشهگیری و جهان- بینی قدری؛اعتقاد به برتری جنس مرد در میان اکثریت آدمها؛و قدرت تحمل همهگونه ناراحتیهای روانی به مقدار زیاد."
https://jsr.ut.ac.ir/article_93738_43e278b408e54844687ea5d8f0a22677.pdf
دانشگاه تهران
مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق)
1010-2809
3
4
1974
09
22
.
جامعه شناسی: روشهای پژوهش در جامعه شناسی وسائل ارتباط جمعی
141
147
93739
10.22059/jsr.1974.93739
FA
باقر
ساروخانی
Journal Article
1974
09
04
مک لوهان توانسته است جامعهشناسی وسایل ارتباطجمعی را از ورطهء مطالعات محدود و سرهمبندی نتایج بررسیهای افکار عمومی یا شناخت سطحی سلیقهها و نظرات مردم در مورد پیامها و یا تحلیلهای عادی و مبتذل محتوای پیامها بیرون آورد و ما بیش از پیش متوجه میشویم که باید از این نوع بررسیها،بدون بهانهء بازسازی جامعهشناسی وسایل ارتباطجمعی بدون پشتوانهای از دادههای عینی به تدوین نظریهای بسنده کنیم. این پنج جهت تحول در جامعهشناسی ارتباطات جمعی،که اخیرا پدید آمده است،همرا با کوششهای بنیادی مک لوهان در جای دادن بهتر این رشته در جامعهشناسی عمومی،ما را یار ی کرد تا هریک از پنج اصلی را که در بازسازی این رشته مؤثر افتادهاند مطرح کنیم: پیچیدگی نظام ارتباطات:پیش از این،باتوجه به دستاوردهای روانشناسی بازتابها،که براساس آن هر احساس به واکنشی میانجامد،جریانات ارتباطی نیز بصورت رابطهء«انگیزش-واکنش»مورد مطالعه قرار میگرفت،در حالیکه امروزه در جامعهشناسی وسایل ارتباطجمعی برآنیم که این روابط پیچیدهتر از یک رابطهء ساده است. از این پژوهشها چنین برمیآید که در جامعه لیبرال،که در آن همواره وسایل ارتباطجمعی زیر نظارت دولت نیست،ممکن است اثرات تلویزیون با مطالعهء فلان روزنامه خنثی شود و دگرگونیهای اجتماعی بندرت بطور مستقیم متأثر از تبلیغات سیاسی است و چه بسا حاصل تبلیغات را سخترکردن مردم در عقایدی باشد که از پیش داشتهاند. در واقع،میزان تأثیر هر پیام در هر سطح با میزان همگنی و ناهمگنی این فضاها مرتبط است،زمانی که ناهمگنی بیش از همگنی باشد،یعنی،یک یا چند وسیلهء جدا از یکدیگر بکار افتد،اثرات تقویتکنندهء این وسایل آشکار میشود،باید توجه داشت که ممکن است گرایش و یا دگرگونی خاصی از پیش پدید آمده باشد،درین صورت،این گرایش تقویت میشود و بر شتاب دگرگونی میافزاید،اینها نتایجی است که از بررسیهای گوناگون در مورد مبارزات انتخاباتی حاصل شده است."
https://jsr.ut.ac.ir/article_93739_6df29eb7a51268444ceffcd9c06b90bf.pdf
دانشگاه تهران
مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق)
1010-2809
3
4
1974
09
22
.
ما در شهر نوین
148
163
93740
10.22059/jsr.1974.93740
FA
حسین
ادیبی
Journal Article
1974
09
04
"بسیاری از اقتصاددانان یادآوری کردهاند که افزایش سریع بهرهوری موجب شد که رفتهرفته بخش اصلی نیروی کار از صنایع اولیه تولید مواد خام به صنایع دومین یعنی صنایع تبدیلی و سپس به صنایع سومین،یعنی صنایع خدماتی منتقل شود اما به عامل به همان اندازه مهم و مربوط دیگری که در پشت سر این انتقال قرار داشت کمتر توجه شده است و آن اختصاصیشدن کارها بود. اگر سرعت مسافرت به 30 میل در ساعت افزایش یابد-که برای وسایل نقلیهء خصوصی و عمومی چنین امکانی وجود دارد-ناحیهای که در شعاع یکساعت از مرکز قرار میگیرد میتواند 15 میلیون نفر را در خانههای یک خانواری به مساحت 60 در 100 پا در خود جای دهد و همهء لوازم اقتصادی را نیز دارا بوده و هزار میل مربع نیز فضای بازداشته باشد. ممکن است اعتراض شود که یکساعت برای پیمودن شهر فاصلهای نیست که اکثر کارگران طی کنند،زیرا عده نسبتا کمی از کارگران نزدیک پیرامون شهر زندگی میکنند و بیشتر این گروه نیز محل کارشان به خانههاشان نزدیکتر است تا به مرکز شهر. حرکت گریز از مرکز خانههای جدید به سوی پیرامون شهر نتیجه هشدار دهندهای دارد و آن جدایی هرچه بیشتر جمعیت براسا درآمد است که در آمریکا با تعبیض نژادی نیز آمیخته(و گاهی مشتبه)میشود. طرح دیگر طرح«خطی»( Linear ) مادرشهر است که انواع گوناگون آن پیشنهاد شده است،در این طرح مرکز واحدی نیست که همهچیز بسوی آن جهتگیری شود بلکه مراکز متعدد بهمپیوستهای وجود دارد که تشکیل یک خط را میدهند."
https://jsr.ut.ac.ir/article_93740_91a421c41dda569d2de4bada0c92c45c.pdf
دانشگاه تهران
مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق)
1010-2809
3
4
1974
09
22
.
کتابشناسی و کتابگزاری: شهرهای ایران؛ از شهرهای کهن تا شهر نشینی امروزین
164
173
93741
10.22059/jsr.1974.93741
FA
باقر
پرهام
Journal Article
1974
09
04
5 مؤلف که مطالعه و تحقیق خود را در حوالی سال 1340 آغاز کرده و به هنگام نگارش جلد اول کتاب،چنانکه خودیادآوری میکند،فقط از نتایج مقدماتی سرشماری 1345 کشور آگاهی داشته و از آنها استفاده کرده است،برای تکمیل اطلاعات و مشاهدات محلی و تدوین جلد دوم کتاب در سالهای 1350-51 سفرهای پژوهشی دیگری در شهرها و مناطق ایران انجام داده،و بدینسان از دادههای کامل آخرین سرشماری و نتایج تحولات اخیر اطلاع یافته است. روشن کردن این نکته اهمیت بسیار دارد،زیرا بررسی ماهیت این تکنیک،بخصوص در مورد امر قنات،پیدایش شهر را از صورت یک عامل جغرافیائی محض خارج کرده و در قلمرو عوامل سیاسی-اجتماعی درمیآورد،چرا که ایجاد،نگهداری،و توسعهء قنات مستلزم دخالت یک قدرت مسلط استو از لحاظ شرایط اقلیمی،مؤلف نتیجه میگیرد که اقلیم عامل مهمی در پیدایش شهرها نیست زیرا حتی در بدترین شرایط اقلیمی شهرها و آبادیهای متعدد وجود دارد و هیچ ولایتی را نمیتوان در ایران یافت که شرایط اقلیمی مساعد آن بر شرایط اقلیمی نامساعدش غلبه داشته باشد(ص 15). و نیز رجوع شود به کتاب زیر: (تصویرتصویر) کردن تأسیسات زیربنایی مانند قناتها،آب انبارها،کاروانسراها،و تأسیسات دفاعی،لزوم حفظ و حراست از شهرنشینان در برابر حملات مداوم،نقش نظارت کننده و ارتباطی شهرها و هر شبکه راهها میباید به یک نتیجهگیری مهم بینجامد و آن اینکه:در جامعهای با مشخصات اقلیمی فلات ایران که تراکم اقتصادی-اجتماعی و تمرکز جمعیت در آن با موانع جدی طبیعی رو به بروست،شهرنشینی و ایجاد اجتماعات متمرکز انسانی یک کار زیربنایی عظیم است که تحقق آن مستلزم دخالت قدرتی قوی و کاربرد تکنیکهای مؤثر است."
https://jsr.ut.ac.ir/article_93741_e89a91d66b712a7cb7c2ffa12234b6bf.pdf
دانشگاه تهران
مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق)
1010-2809
3
4
1974
09
22
.
ساخت های خانواده و خویشاوندی در ایران تالیف جمشید بهنام
174
178
93742
10.22059/jsr.1974.93742
FA
مرتضی
کتبی
Journal Article
1974
09
04
"بطور کلی این کتاب حاصل کوشش باعلاقه و پیگیری مؤلف در شناخت نهاد پیچیده خانواده در ایران میباشد و اولین مجموعه اسناد تحقیقاتی و مدارک علمی است که ازطرف محققان ایرانی و خارجی در این مورد در سالهای اخیر عرضه شده است. نویسنده کتاب«ساختهای خانواده و خویشاوندی در ایران»نیز به این مسئله وقوف دارد زیرا چنین مینویسد«دراینباره(خویشاوندی)تاکنون هیچ نوع تحقیق علمی بعمل نیامده است و چگونگی خویشاوندی در ایران شناخته نیست در حالی که میدانیم آگاهی از خصوصیات جامعه ایرانی بدون اطلاع از ساختهای خویشاوندی غیر ممکن است»10 بنابراین شتاب مؤلف در ارائه یک طبقهبندی از خانوادهها در ایران آشکار است،چون بهر تقدیر اینکار بدلیل وسعت اطلاعات وحدت علاقه وی از عهده خود او ساخته است. در این انتظار شایسته است کمیته ملی تحقیقات خانواده که وابسته به کمیته بینالمللی تحقیقات و انجمن جهانی جامعهشناسی میباشد و خوشبختانه خود مؤلف ریاست آنرا را بعهده دارند فعالانهتر تحقیقات مربوط به خانواده را در ایران سازمان دهد و دنبال کند تا مواد اولیه جهت بنای یک طبقهبندی علمی از خانواده ایرانی بدست دادهشود."
https://jsr.ut.ac.ir/article_93742_3faacd885cd2542a47a6e85f687c3cd7.pdf
دانشگاه تهران
مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق)
1010-2809
3
4
1974
09
22
.
خانواده و جامعه
179
184
93743
10.22059/jsr.1974.93743
FA
ویدا
ناصحی
Journal Article
1974
09
04
"بطور کلی کتاب اثری ارزنده و جامع است و اگر مسائلی مانند آیندهء خانواده در جوامع انسانی و پیشبینی کیفیت تحول هنجارهای حاکم بر روابط زناشویی باتوجه به روند تحول در گذشته تاکنون مورد بحث قرار نگرفته است جای خرده- گیری نیست و خواندن این کتاب برای تمام کسانی که علاقمند به جامعهشانسی خانوادهاند فرض عینی است. دوم:باوجود اینکه متن اصلی فهرست اسمی و موضوعی جامعی دارد، ترجمه فاقد آن است و بجای آن فهرست انتشارات ناشی چاپ شده است که به عقیدهء من کار نادرستی است(حداقل در ترجمهء اثر شخص دیگری،شاید آقای به عقیدهء من کار نادرستی است(حداقل در ترجمهء اثر شخص دیگری،شاید آقای گود نخواهد که کتابش به صورت پوستر آگهی تجارتی برای انتشارات بنگاه ترجمه و نشر کتاب بشود) سوم:هرچند در موارد بسیار واژهها و نامهای خارجی در پاورقی ذکر شده است بجا بود که همهء اصطلاحات علمی که معادل فارسی آنها در زبان ما جا نیفتاده است در متن داخل پرانتز و یا در پاورقی ذکر شود."
https://jsr.ut.ac.ir/article_93743_d4154cd64f5006c998222aeabb4dacd0.pdf
دانشگاه تهران
مطالعات جامعه شناختی (نامه علوم اجتماعی سابق)
1010-2809
3
4
1974
08
23
.
کوشش برای فراهم کردن یک کتاب پایه ای جامعه شناسی
185
192
93744
10.22059/jsr.1974.93744
FA
غلامعباس
توسلی
Journal Article
2023
09
04
"بطوریکه از مقایسهء محتوی هریک برمیآید،نه تنها هیچیک از کتابهای موجود به تنهایی کافی به نظر نمیرسد بلکه از موارد استثنایی که بگذریم،این کتابها بیش از پیش دانشجو را در کار دستیافتن به مقدمات،کلیات،اصول و مبادی،بویژه برای رسیدن به شناختی روشن،دقیق،علمی و مطلوب از این تعبیرها دچار سردرگمی و ابهام میکند:عناوین مذکور خود بر این ابهام میافزایند،زیرا با مراجعه به اکثر تألیفات و حتی ترجمهها نمیتوان دانست که آیا واقعا فصول و عناوینی مانند «مسائل اجتماعی»،«بومشناسی»،«نژاد و فرهنگ»در چه مفهومی از جامعهشناسی میتواند موردنظر قرار گیرد3و یا تا چه حد میتوان آنها را جزو«اصول» جامعهشناسی به شمار آورد،و یا مفاهیم«اجتماع»،«خانواده»،«جرمشناسی»، «کنترل اجتماعی»،«جامعهشناسی»،«نهادها»،و«جغرافیای انسانی»را تا چه حد میتوان به صورت رشتهها و شعبههای جامعهشناسی4پذیرفت یا کدام یک از آنها ق-بهنام،جمشید و راسخ،شاپور،مقدمهای بر جامعهشناسی ایران،تهران،1348 (تجدید چاپ). در تعریف بعدی هم باز حد و حدود گروه اجتماعی و وجوه تمایز آن از افراد پراکندهای که دارای برخی وجوه مشترک هستند یا موقتا بصورت«ما»درآمدهاند متمایز نشده است:«گروه اشاره به واحدی مرکب از چند نفر میکند که به انواع مختلف وجود دارد»(صفحه 52)یا:«در جامعهء ما ایران اغلب مشاهده شده بعضی از گروهها که تمامی اعضایشان مرد هستند در معابر عمومی و حتی در محیط کار خود تظاهراتی چون عربدهکشی و گفتن حرفهای رکیک به خانمهائی که از کنار آنها میگذرند مینمایند(صفحات 54-55-56-57)این مثالها مفهوم دقیق و علمی از گروه بدست نمیدهد و حتی ما را از فهم چنین مفهومی بدور میکند."
https://jsr.ut.ac.ir/article_93744_db218a7061b0539a74095fc90209ac57.pdf